Skandal yang melanda MARA adalah perkara penting kerana MARA menguruskan wang awam atas nama pendidikan, pertumbuhan perniagaan, dan mobiliti ekonomi kaum Bumiputera. Namun begitu, anak-anak syarikat dan institusinya telah berdepan dengan pelbagai tuduhan, antaranya pembelian hartanah pada harga yang dimanipulasi/ditipukan (inflated), akumulasi kerugian ratusan juta ringgit, tunggakan sewa, kegagalan projek, konflik kepentingan, serta penipuan dalaman.
Kepimpinan sedia ada hari ini tidak terlibat dalam kebanyakan keputusan yang diteliti dalam artikel ini, di mana kes-kes berkenaan bermula sejak lebih sedekad yang lalu.
Mengikut teorinya, MARA sepatutnya menyalurkan dana awam dan pendapatan pelaburan untuk faedah pelajar, usahawan, dan keluarga Bumiputera. Namun secara praktikalnya, lapisan perniagaan komersial MARA telah mencetuskan beberapa skandal terbesar bagi agensi ini.
Terdapat kes yang telah dibawa ke mahkamah. Ada juga yang menghasilkan siasatan tanpa sebarang pertuduhan. Malah, sebahagian kes seolah-olah lenyap daripada perhatian umum selepas tangkapan atau pengumuman pertama dilakukan. Apa yang paling utama, orang awam masih belum melihat satu laporan lengkap mengenai jumlah sebenar wang MARA yang berjaya dipulihkan.
Artikel ini memisahkan skandal-skandal utama MARA daripada kontroversi kewangan, tadbir urus, dan institusi yang lebih kecil. Ia juga membezakan antara dakwaan, penemuan audit, pertuduhan jenayah, penghakiman sivil, serta sabitan kes.
Skandal-skandal Utama MARA
1. Skandal MARA Melibatkan Hartanah Melbourne dan London 2012–2015: MARA Inc Membeli Hartanah Luar Negara
Antara tahun 2012 hingga 2014, MARA Incorporated telah membeli beberapa hartanah di Australia dan United Kingdom. Hartanah tersebut termasuk Dudley International House, 51 Queen Street, dan 333 Exhibition Street di Melbourne, serta Beaumont House di London.
Pembelian Dudley International House kemudiannya menjadi skandal paling terkenal dalam sejarah MARA.
MARA Inc membayar sekitar A22.5 juta untuk bangunan kediaman pelajar tersebut. Walau bagaimanapun, pihak penyiasat mendakwa harga sebenar hartanah berkenaan hanyalah sekitar A17.8 million. Mereka mendakwa pihak yang terlibat dalam urus niaga tersebut telah menaikkan harga sebanyak kira-kira A$4.75 juta dan menyalurkan sebahagian daripada wang tersebut melalui pihak ketiga (antara).
Wartawan Australia membongkar urus niaga ini pada tahun 2015, lalu membuka laluan kepada pihak berkuasa Malaysia dan Australia untuk memulakan siasatan.
Tuduhan markup sebanyak A$4.75 juta itu hanyalah sebahagian daripada kerosakan yang berlaku.
Jawatankuasa Kira-Kira Wang Negara (PAC) kemudiannya mendapati bahawa MARA Inc gagal mendapatkan kelulusan yang diperlukan sebelum menyempurnakan beberapa pembelian. Selain itu, penilaian susulan mendapati harga beberapa hartanah adalah lebih rendah daripada harga belian asal.
Dua hartanah di Melbourne yang dibeli pada harga gabungan RM72.64 juta kemudiannya dinilai pada sekitar RM47.45 juta sahaja. Beaumont House yang dibeli pada harga RM78.53 juta pula dinilai semula pada kadar kira-kira RM74.1 juta.
Jurang penilaian ini tidak secara automatik menjadi kerugian tunai sebenar (realised cash losses) kerana MARA tidak semestinya menjual hartanah tersebut. Namun, ia membuktikan bahawa MARA telah melaburkan kapital awam ke atas aset yang bernilai lebih rendah daripada harga pembelian.
Kerugian yang lebih luas turut merangkumi kos guaman, perbelanjaan siasatan, kerosakan reputasi, serta masa pengurusan yang terbuang selama bertahun-tahun.
Siapa yang Disiasat?
Bekas Pengerusi MARA Inc, Mohammad Lan Allani, berdepan 22 pertuduhan rasuah dan pengubahan wang haram di Malaysia pada tahun 2021 yang melibatkan wang berjumlah kira-kira RM20.45 juta. Beliau mengaku tidak bersalah.
Pihak pendakwa raya kemudiannya memindahkan dua pertuduhan pengubahan wang haram bernilai RM10 juta dari Kuala Lumpur ke Kota Kinabalu.
MARA turut menggantung bekas Ketua Pegawai Eksekutif MARA Inc, Abd Halim Rahim, apabila kontroversi ini tercetus. Walau bagaimanapun, laporan awam yang diteliti tidak menunjukkan sebarang pertuduhan jenayah dikenakan ke atas beliau berhubung urus niaga hartanah ini.
Di Australia, pemaju Teen Boon Lye (juga dikenali sebagai Dennis Teen) mengaku bersalah atas pertuduhan perakaunan palsu melibatkan kira-kira A$3.4 juta.
Mahkamah Australia menjatuhkan hukuman penjara 21 bulan ke atas Teen pada Februari 2025. Walau bagaimanapun, mahkamah menangguhkan hukuman tersebut sepenuhnya (wholly suspended sentence), menyebabkan beliau tidak perlu menjalani hukuman penjara serta-merta.
Sementara itu, kes utama di Malaysia berjalan dengan sangat lambat. Setakat 3 Ogos 2026, sumber yang diteliti tidak menunjukkan sebarang sabitan akhir, pembebasan, atau penarikan balik pertuduhan sepenuhnya terhadap Mohammad Lan.
Pihak berkuasa dilaporkan telah membekukan kira-kira A$1.6 juta aset hartanah dan aset berkaitan di Australia. Namun, tiada kenyataan rasmi yang mengesahkan berapa banyak daripada jumlah itu telah dikembalikan kepada MARA atau kerajaan Malaysia.
Bangunan-bangunan berkenaan mungkin terus menjana hasil sewa. Walau bagaimanapun, pendapatan sewa tidak menjawab soalan sama ada MARA berjaya mendapatkan semula wang yang dikaitkan dengan harga yang dilonjakkan dan perakaunan palsu itu.
Selepas lebih sedekad, kes ini kekal menjadi contoh paling nyata mengenai jurang antara pembongkaran skandal MARA dan pemulihan wang awam.
2. Skandal MARA Melibatkan Kerugian Terkumpul RM286.3 Juta 2014–2024: MARA Inc Gagal Menjana Pulangan Bermakna
MARA Inc sepatutnya menjana keuntungan daripada pelaburan hartanah dan komersial. Sebaliknya, Ketua Audit Negara melaporkan kerugian terkumpul sebanyak kira-kira RM286.3 juta sehingga tahun 2022.
Syarikat itu juga tidak membayar dividen yang bermakna kepada MARA selama bertahun-tahun. Malah, laporan audit mendapati terdapat kejatuhan nilai (impairment) sebanyak RM87.18 juta merentasi pelaburan dalam lima anak syarikatnya.
Kesan Kewangan Negatif Terhadap MARA
Jumlah RM286.3 juta itu bukanlah merujuk kepada satu jumlah wang yang dicuri sekaligus.
Sebaliknya, ia mencerminkan kegagalan pelaburan selama bertahun-tahun, anak syarikat yang mengalami kerugian, kerosakan nilai aset, kutipan sewa yang lemah, kos pembiayaan, serta kelewatan tindakan intervensi.
Walau bagaimanapun, perbezaan itu tidak sepatutnya merendahkan skala kegagalan yang berlaku.
MARA Inc ditubuhkan untuk menyokong misi besar MARA. Sebaliknya, ia telah mengikat modal awam dalam perniagaan yang bermasalah dan gagal memberikan pulangan yang sepatutnya digunakan untuk menyokong pelajar dan usahawan.
Ketua Audit Negara mendapati terdapat kelemahan kewangan. Jawatankuasa Kira-Kira Wang Negara (PAC) kemudiannya menyoal pegawai-pegawai daripada MARA, MARA Corp, MARA Inc, serta kementerian yang bertanggungjawab.
MARA Inc kemudiannya kembali mencatatkan keuntungan tahunan dan mula membayar dividen secara terhad. Ia kini menyasarkan untuk menghapuskan defisit terkumpul menjelang tahun 2029.
Namun begitu, sasaran pemulihan tidak sama dengan pemulihan wang tunai sebenar.
Keuntungan kecil selama beberapa tahun tidak boleh memadamkan kerugian terkumpul RM286.3 juta dengan cepat.
Masyarakat juga masih tidak mendapat penjelasan terperinci bagi setiap keputusan yang diambil. MARA belum menunjukkan secara jelas pelaburan mana yang menyebabkan kerosakan terbesar, eksekutif mana yang mengesyorkannya, pengarah mana yang meluluskannya, atau apakah tindakan yang dikenakan terhadap individu-individu berkenaan.
Ini merupakan antara skandal MARA terbesar kerana kerosakan kewangannya berkembang selama bertahun-tahun dan bukannya berlaku melalui satu urus niaga dramatik sahaja.
3. Skandal MARA Melibatkan Hotel Premiera
2015–2023: Kerugian dan Tunggakan Sewa Semakin Meningkat
Hotel Premiera beroperasi dari Menara MARA dan merupakan sebahagian daripada kumpulan MARA Inc.
Mencapai tahun 2023, hotel berkenaan telah mencatatkan kerugian terkumpul kira-kira RM84.1 juta. Ia juga menyumbang sebahagian besar daripada jumlah RM26.18 million tunggakan sewa yang gagal dikutip oleh MARA Inc daripada beberapa penyewa.
Tunggakan sewa Hotel Premiera sahaja berjumlah kira-kira RM22.67 juta.
Kedua-dua angka ini mungkin bertindih disebabkan akaun antara syarikat (intercompany accounting), jadi pembaca tidak boleh mencampurkan kedua-dua angka tersebut secara mentah-mentah.
Namun, masalah terasnya adalah jelas: Sebuah hotel milik MARA mengalami kerugian sambil pada masa yang sama gagal menjelaskan kewajibannya kepada sebuah lagi syarikat milik MARA.
Akibatnya, MARA Inc terpaksa menanggung pelaburan yang lemah dan tunggakan sewa yang tidak dibayar secara serentak.
MARA Inc telah menukarkan sebahagian hutang Premiera kepada ekuiti. Tindakan ini mengubah perakaunannya, tetapi ia tidak mengembalikan wang tunai pada jumlah yang sama.
MARA Inc secara efektif menukarkan tuntutan hutang dengan pegangan saham yang lebih besar dalam perniagaan yang bermasalah itu.
Premiera kemudiannya melaporkan keuntungan tahunan yang kecil. Pelan pemulihannya menyasarkan untuk bergerak daripada kerugian terkumpul RM84.1 juta kepada kedudukan positif kecil menjelang sekitar tahun 2030.
Peningkatan itu ada kepentingannya, namun ia kekal kecil berbanding kerosakan sejarah yang telah berlaku.
Tiada rekod awam yang menunjukkan bahawa ahli lembaga pengarah atau eksekutif yang membiarkan kerugian dan tunggakan itu berkembang telah diminta untuk membayar ganti rugi kepada MARA.
Antara skandal-skandal utama MARA, kes Premiera menunjukkan bagaimana penyusunan semula akaun boleh memperlihatkan penambahbaikan tanpa memuktamadkan isu pertanggungjawaban.
4. Skandal MARA Melibatkan Sewa Tidak Dikutip
MARA Inc gagal mengutip sewa kira-kira RM26.18 juta daripada penyewa-penyewa utama, termasuk Hotel Premiera serta perniagaan yang dikaitkan dengan Stratecore, M.Mall, dan Malakat Mall.
Syarikat itu akhirnya mengambil tindakan undang-undang dan penggulungan. Ia memulakan prosiding terhadap Stratecore pada 2018 dan memfailkan kes terhadap Malakat Mall pada 2024.
Walau bagaimanapun, faktor masa telah mengurangkan peluang untuk mendapatkan pemulihan penuh. Apabila penyewa menjadi tidak mampu bayar (insolvent) atau mengalami kesukaran kewangan, pemilik hartanah akan berdepan kesukaran untuk mengutip hutang berkenaan.
Selain itu, MARA Inc terpaksa menanggung kos guaman, kehilangan pendapatan sewa, dan kos peluang (opportunity cost) akibat mengekalkan penyewa yang lemah di hartanahnya.
Tiada rekod awam menyeluruh yang menunjukkan berapa banyak daripada RM26.18 juta itu yang berjaya dikutip, diselesaikan, ditukar, dihapus kira, atau dibiarkan tidak dibayar oleh MARA Inc.
Oleh itu, orang awam hanya dapat melihat bahawa MARA memfailkan kes, tetapi tidak dapat melihat sama ada kes-kes tersebut membawa kepada pemulihan kewangan yang bermakna.
5. Skandal MARA Melibatkan Penajaan Pasukan Bola Sepak Kelantan 2017: RM700,000 Daripada Badan Bawah MARA
Pada tahun 2017, Universiti Kuala Lumpur (UniKL) dan Pelaburan MARA Berhad dilaporkan menyalurkan dana gabungan sebanyak RM700,000 kepada Persatuan Bola Sepak Kelantan (KAFA).
Pada masa itu, Annuar Musa menjawat jawatan Pengerusi MARA dan mempunyai hubungan rapat dengan sukan bola sepak Kelantan.
Kontroversi tertumpu kepada sama ada pertindihan jawatan beliau telah mempengaruhi keputusan penajaan tersebut.
Siasatan dan Keputusan
MARA menggantung penggantungan jawatan Annuar sementara perkara tersebut melalui kajian semula dalaman. SPRM juga menyiasat beliau.
Kemudian, SPRM menyatakan bahawa mereka kekurangan bukti yang mencukupi untuk membawa pertuduhan.
Pihak berkuasa tidak membuktikan bahawa ada pihak yang mencuri RM700,000 tersebut. Namun begitu, urus niaga itu tetap menimbulkan isu konflik kepentingan yang serius kerana institusi berkaitan MARA menyalurkan wang kepada organisasi yang mempunyai hubungan dengan pengerusinya.
Tiada tuntutan semula (clawback) dibuat. Tiada sesiapa yang dihadapkan ke pendakwaan. Selain itu, MARA tidak menerbitkan akaun terperinci mengenai perubahan peraturan yang menyusul selepas kejadian itu
.
Kes ini tergolong dalam skandal politik MARA kerana ia menimbulkan persoalan tentang siapa yang boleh mempengaruhi perbelanjaan di dalam kumpulan tersebut.
6. MARA Digital Mall
MARA melancarkan MARA Digital Mall di Kuala Lumpur pada Disember 2015 sebagai pusat peruncitan barangan elektronik berfokuskan Bumiputera.
Rancangan itu kemudiannya diperluaskan ke Shah Alam, Johor Bahru, dan Kuantan. Walau bagaimanapun, projek ini berdepan masalah seperti kekurangan pengunjung, pilihan rantaian bekalan yang terhad, persaingan daripada peruncit sedia ada, serta peningkatan pesat pembelian dalam talian.
Menjelang tahun 2022, hanya cawangan Kuala Lumpur yang masih beroperasi.
Tiada akaun diaudit yang lengkap menunjukkan berapa banyak yang dibelanjakan oleh MARA untuk menubuhkan cawangan-cawangan tersebut, berapa banyak sokongan yang diberikan, berapa kerugian setiap cawangan, atau berapa jumlah yang dihapuskan selepas penutupannya.
Disebabkan itu, orang awam tidak dapat mengira kesan kewangan keseluruhannya.
MARA Digital Mall nampaknya tidak menjadi kes rasuah yang terbukti. Sebaliknya, ia berdiri sebagai kegagalan komersial dan dasar yang dilancarkan atas nama pemerkasaan Bumiputera tanpa laporan bedah siasat (post-mortem) yang jelas kepada umum.
7. Pertikaian Kelulusan MARA Corp–Lynas
Pada tahun 2019, MARA Corporation menandatangani memorandum persefahaman (MoU) dengan Lynas Malaysia untuk meneroka kerjasama dalam sektor unsur nadir bumi (rare-earth).
Tidak lama selepas itu, bahagian komunikasi korporat MARA menyatakan bahawa MARA Corp telah menandatangani perjanjian tersebut tanpa kelulusan Ahli Majlis MARA.
MARA Corp menolak dakwaan berkenaan. Pihaknya menyatakan bahawa lembaga pengarahnya sendiri telah meluluskan memorandum tersebut dan seorang wakil Majlis
MARA turut menghadiri mesyuarat berkaitan.
Tiada kerugian kewangan terbukti yang menyusul. Namun begitu, pertikaian ini membongkar kelemahan tadbir urus yang besar: badan induk dan syarikat pelaburannya tidak dapat bersetuju tentang siapa yang mempunyai bidang kuasa untuk meluluskan perjanjian strategik yang penting.
Isu ini kemudiannya senyap begitu sahaja tanpa penjelasan awam yang jelas tentang pihak mana yang betul atau sama ada MARA telah mengubah peraturan kelulusannya.
8. Badlisyah Abdul Ghani dan Kes Pengambilan Pekerja Tanpa Kelulusan
MARA Corp melantik Badlisyah Abdul Ghani sebagai Ketua Pegawai Eksekutif Kumpulan pada September 2020.
Syarikat itu kemudiannya mendakwa beliau telah mengambil 25 orang pekerja tanpa mendapatkan kelulusan lembaga pengarah yang diperlukan.
Selepas MARA Corp menamatkan perkhidmatan pekerja-pekerja tersebut, syarikat berdepan dengan tuntutan gaji, pampasan, dan tuntutan berkaitan pekerjaan.
MARA Corp menyaman beliau pada jumlah kira-kira RM4.57 juta.
Pada Mei 2024, Mahkamah Tinggi mendapati Badlisyah telah memungkiri kewajipannya. Mahkamah memerintahkan beliau membayar kira-kira RM3.4 juta dan menanggung liabiliti berkaitan yang dihadapi oleh MARA Corp.
Ini merupakan penghakiman sivil, bukannya sabitan rasuah jenayah.
Berbeza dengan kebanyakan skandal MARA yang lain, kes ini menghasilkan perintah mahkamah secara langsung terhadap bekas eksekutif kanan.
Namun, tiada kemas kini awam yang jelas mengesahkan sama ada MARA Corp berjaya mengutip keseluruhan RM3.4 juta tersebut.
9. Pertuduhan Elaun Pemangku MARA Corp
Pada Julai 2022, pihak pendakwa raya mendakwa dua bekas pegawai MARA Corp berhubung elaun pemangku yang didakwa diluluskan oleh mereka sendiri tanpa kelulusan lembaga pengarah.
Bekas Pemangku Ketua Pegawai Eksekutif Kumpulan, Noor Irwan Marmin, berdepan tuduhan melibatkan kira-kira RM46,281.75. Bekas Pengarah Kewangan Korporat, Rizal Abdul Ghani, pula berdepan tuduhan melibatkan kira-kira RM40,875.
Kedua-duanya mengaku tidak bersalah.
Jumlah ini adalah kecil berbanding kegagalan pelaburan dan hartanah. Walau bagaimanapun, tuduhan ini mencemarkan kredibiliti MARA Corp, yang ditubuhkan khusus untuk memperkukuh tadbir urus di seluruh syarikat komersial MARA.
Setakat 3 Ogos 2026, sumber yang diteliti tidak menunjukkan sebarang sabitan akhir, pembebasan, atau penarikan balik pertuduhan secara penuh. Ia juga tidak menunjukkan sebarang pengesahan pembayaran balik atau perampasan harta.
10. Perbelanjaan Kad Kredit Korporat MARA Corp
Kes elaun pemangku ini merupakan sebahagian daripada kontroversi integriti yang lebih besar di dalam MARA Corp.
Pada tahun 2022, SPRM menyatakan bahawa mereka menemui perbelanjaan kad kredit korporat yang mencurigakan bagi barangan dan perkhidmatan yang kelihatan tidak berkaitan dengan operasi syarikat. Penyiasat meneliti urus niaga dari Mac hingga Disember 2021.
Walau bagaimanapun, pihak berkuasa tidak mendedahkan jumlah keseluruhan perbelanjaan tersebut.
Laporan awam juga tidak menunjukkan secara jelas siapa yang membayar balik perbelanjaan itu, sama ada MARA mengenakan tindakan disiplin terhadap sesiapa, sama ada pendakwa raya memfailkan pertuduhan, atau sama ada kes tersebut ditutup tanpa tindakan.
Siasatan ini mendapat perhatian meluas pada permulaannya, namun kesimpulannya tidak diberitahu kepada umum.
No comments:
Post a Comment