Pada Seminar Pemikiran Yusuf al-Qaradawi 2026 yang berlangsung pada 21 Julai 2026, Dr. MAZA membentangkan ucaptama bertajuk “Fiqh al-Dawlah di Sisi al-Qaradawi dan Peranannya dalam Pembentukan Negara MADANI.”
Penjelasan tersebut secara tidak langsung mencabar teori kenegaraan yang menjadi asas penting kepada pemikiran Haji Hadi dan PAS hari ini.
Menurut Haji Hadi, ulama mujtahid berperanan memelihara kedudukan tertinggi al-Quran dan al-Sunnah. Sultan, raja, khalifah, amir atau imam pula berada di bawah Perlembagaan—dan Perlembagaan tersebut dikawal oleh ulama.
Kerangka itu dihuraikan dalam tulisan Minda Presiden bertarikh 20 Januari 2026.
Namun, kerangka kenegaraan al-Qaradawi yang dihuraikan oleh Dr. MAZA mengambil pendekatan yang berbeza. Al-Qaradawi menolak kemungkinan negara Islam berubah menjadi sebuah teokrasi yang memberikan kuasa mutlak kepada golongan agama.
𝗡𝗲𝗴𝗮𝗿𝗮 𝗜𝘀𝗹𝗮𝗺 𝗕𝘂𝗸𝗮𝗻 𝗡𝗲𝗴𝗮𝗿𝗮 𝗧𝗲𝗼𝗸𝗿𝗮𝘀𝗶
Al-Qaradawi turut membezakan antara daulah Islamiyyah dengan daulah diniyyah—iaitu antara negara yang berpandukan Islam dengan negara agama atau teokrasi.
Negara Islam bukan sebuah negara yang memberikan kuasa mutlak kepada golongan ulama. Pandangan seseorang ulama tidak boleh dianggap seperti keputusan Tuhan yang langsung tidak boleh dipersoalkan.
Model teokrasi pernah wujud dalam sejarah Eropah apabila institusi agama mempunyai kuasa yang terlalu besar dan pandangan agamawan dianggap suci serta tidak boleh dibantah.
Itu bukan bentuk negara yang didirikan oleh Rasulullah SAW.
Ulama mempunyai peranan penting dalam memberikan panduan, menyampaikan ilmu, menegur pemerintah dan menjelaskan hukum. Namun, mereka bukan wakil Tuhan yang mempunyai kuasa mutlak terhadap negara dan rakyat.
Negara yang mengangkat ulama sehingga setiap pandangan mereka dianggap sebagai kata putus bukanlah negara Islam dalam pengertian yang dikemukakan oleh al-Qaradawi. Ia lebih hampir kepada sebuah negara teokrasi.
𝗡𝗲𝗴𝗮𝗿𝗮 𝗠𝗮𝗱𝗮𝗻𝗶 𝘀𝗲𝗯𝗮𝗴𝗮𝗶 𝗡𝗲𝗴𝗮𝗿𝗮 𝗦𝗶𝘃𝗶𝗹
Dalam pemikiran al-Qaradawi, negara Madani ialah daulah madaniyyah atau negara sivil yang berteraskan nilai Islam.
Negara sivil tidak bermaksud negara yang memusuhi agama. Sebaliknya, ia merupakan negara yang ditadbir melalui perlembagaan, undang-undang, keadilan, syura, pertanggungjawaban dan urus tadbir yang baik.
Matlamat Islam bukan untuk membentuk sebuah negara yang mempertuhankan ulama atau memberikan kuasa tanpa batas kepada golongan agama.
Matlamatnya ialah membina pemerintahan yang adil, amanah dan menjaga kemaslahatan manusia. Pemerintah boleh ditegur, ulama boleh dipersoalkan dan setiap pemegang kuasa perlu dipertanggungjawabkan.
Inilah maksud negara Madani atau negara sivil dalam kerangka al-Qaradawi: sebuah negara yang mengambil panduan daripada nilai Islam tetapi tidak berubah menjadi sebuah teokrasi.
𝗞𝗲𝘀𝗶𝗺𝗽𝘂𝗹𝗮𝗻
Pemikiran politik al-Qaradawi berdiri antara dua kecenderungan yang melampau.
Beliau menolak sekularisme yang memisahkan agama daripada politik. Pada masa yang sama, beliau menolak kejumudan yang mahu melaksanakan teks dan struktur politik berabad-abad lalu secara literal dalam negara moden.
Beliau juga menolak kecenderungan menyamakan politik dengan kepartian serta menolak negara teokrasi yang memberikan kuasa mutlak kepada golongan agama.
Politik Islam menurut al-Qaradawi perlu berteraskan wahyu, tetapi luas dalam ijtihad. Prinsipnya tetap, tetapi pelaksanaannya mengambil kira perubahan zaman.
Ulama dihormati, tetapi tidak dianggap maksum. Parti boleh digunakan sebagai alat perjuangan, tetapi parti tidak boleh disamakan dengan agama.
Akhirnya, negara yang ingin dibina bukanlah negara yang dikuasai oleh satu kelompok agama, tetapi sebuah negara sivil yang adil, amanah dan melaksanakan urus tadbir yang baik untuk seluruh rakyat.
𝗦𝘂𝗺𝗯𝗲𝗿: Ucaptama Sahibus Samahah Profesor Dato’ Arif Perkasa Dr. Mohd Asri Zainul Abidin, “Fiqh al-Dawlah di Sisi al-Qaradawi dan Peranannya dalam Pembentukan Negara MADANI”, Seminar Pemikiran Yusuf al-Qaradawi 2026, 21 Julai 2026.
