Oleh Mohd Najib Hashim
Tiga tahun lalu, apabila Datuk Seri Anwar Ibrahim mengangkat sumpah sebagai Perdana Menteri ke-10 (PMX), antara persoalan yang sering dibangkitkan ialah sejauh mana kerajaan baharu mampu mengembalikan kegemilangan FELDA.
Persoalan itu bukan timbul tanpa sebab. FELDA pernah melalui tempoh yang sukar. Beban hutang yang tinggi, prestasi kewangan yang tidak menentu, isu peneroka yang berlarutan, masalah perumahan generasi kedua dan pelbagai projek terbengkalai telah menyebabkan keyakinan terhadap institusi berusia 70 tahun yang pernah menjadi kebanggaan negara itu semakin terhakis.
Bagi lebih 100,000 keluarga peneroka, FELDA bukan sekadar sebuah agensi pembangunan tanah. Ia ialah simbol mobiliti sosial Melayu luar bandar. Apa sahaja yang berlaku kepada FELDA akan memberi kesan langsung kepada kehidupan ratusan ribu rakyat.
Selepas tiga tahun pentadbiran Kerajaan MADANI, persoalan yang lebih relevan bukan lagi sama ada FELDA berubah atau tidak, tetapi sejauh mana perubahan itu benar-benar dirasai oleh peneroka dan generasi baharu.
Legasi hutang
Sesuatu yang paling sukar dalam pentadbiran ialah menyelesaikan masalah lama sebelum mencipta kejayaan baharu.
Dalam konteks FELDA, langkah paling besar ialah menyelesaikan beban kewangan yang sekian lama menghimpit institusi itu.
Kerajaan mengumumkan komitmen keseluruhan hampir RM2 bilion bagi memperkukuh kedudukan kewangan FELDA dan membantu peneroka.
Daripada jumlah tersebut, RM990 juta diperuntukkan bagi pembayaran balik sukuk serta penghapusan hutang peneroka. Ini bukan sekadar angka di atas kertas.
Ia bermaksud peneroka yang selama ini dibelenggu hutang lama mendapat ruang untuk memulakan semula kehidupan ekonomi mereka dengan lebih yakin.
Lebih penting lagi, kerajaan turut memberi komitmen lebih RM1 bilion menjelang tahun 2027, sekali gus menunjukkan usaha pemulihan FELDA bukanlah dasar bermusim atau pengumuman sekali lalu.
Dalam masa yang sama, kerajaan turut mengembalikan model asal jualan sawit melalui KPF yang dijangka menjana RM42 juta pendapatan tambahan kepada peneroka.
Langkah ini penting kerana ia terus meningkatkan pendapatan peneroka, bukan sekadar memberi bantuan tunai sementara.
Selama bertahun-tahun, antara rungutan utama masyarakat FELDA ialah kerajaan sering mengumumkan bantuan sekali sahaja tetapi gagal menyelesaikan masalah struktur.
Namun, pendekatan Kerajaan MADANI kelihatan berbeza. Fokus diberikan kepada pembaharuan sistem.
Contohnya, pindaan terhadap Akta Tanah (Akta 530) yang bakal dibentangkan di Parlimen. Pindaan ini dijangka membantu menyelesaikan pelbagai isu berkaitan pemilikan tanah, pewarisan serta pembangunan lot generasi baharu.
Perkara ini mungkin tidak menjadi tajuk utama media, tetapi kepada keluarga FELDA, soal hak milik tanah menentukan masa depan anak cucu mereka.
Isu generasi kedua
Jika ada satu isu yang menghantui FELDA selama puluhan tahun, itulah masalah perumahan generasi kedua. Ramai anak peneroka terpaksa meninggalkan rancangan kerana tiada rumah dan tiada peluang untuk membina kehidupan di tanah asal keluarga.
Kerajaan memperuntukkan RM620 juta bagi mempercepat pembangunan perumahan peneroka. Daripada jumlah itu, beberapa inisiatif utama diumumkan.
Antaranya termasuklah pembinaan rumah di bawah projek 2R1L yang disasarkan siap dan diduduki menjelang akhir tahun.
Kerajaan juga memperuntukkan tambahan RM140 juta bagi menghidupkan semula 554 unit projek perumahan yang terbengkalai.
Ini penting kerana projek terbengkalai bukan sekadar bangunan yang tidak siap. Ia ialah impian keluarga yang tertangguh bertahun-tahun.
Selain itu, RM20 juta lagi diperuntukkan bagi Projek Sentuhan Kasih FELDA di Kedah dan Negeri Sembilan.
Lebih signifikan ialah usaha mempercepat pemilikan 31,954 Lot Generasi FELDA (LGF), dengan kos infrastruktur ditanggung oleh kerajaan negeri.
Langkah ini menunjukkan kerajaan bukan hanya membina rumah, tetapi juga mempercepat proses pemilikan yang selama ini sering menjadi punca kelewatan.
Satu kelemahan dasar pembangunan luar bandar pada masa lalu ialah terlalu memberi tumpuan kepada bantuan fizikal tetapi kurang melabur dalam modal insan. Dalam era ekonomi digital, pendekatan itu tidak lagi memadai.
Kerajaan memperuntukkan RM28.85 juta bagi memperkukuh pendidikan, digitalisasi dan kesihatan komuniti FELDA. Daripada jumlah itu, RM15.85 juta digunakan untuk melaksanakan program literasi digital di 317 rancangan FELDA.
Setiap rancangan menerima kira-kira RM50,000 bagi meningkatkan kemahiran digital masyarakat. Langkah ini mungkin kelihatan kecil, tetapi mempunyai implikasi besar.
Hari ini, pemasaran hasil pertanian, urusan kewangan, pembelajaran dan peluang pekerjaan semakin bergantung pada teknologi digital. Masyarakat FELDA tidak boleh terus berada di belakang dalam revolusi ini.
Kerajaan turut memperuntukkan RM10 juta bagi membaik pulih 370 buah sekolah di kawasan FELDA.
Daripada jumlah itu, 269 sekolah rendah dan 101 sekolah menengah akan menerima manfaat. Ini merupakan pelaburan yang memberi kesan langsung kepada anak-anak peneroka. Sekolah yang lebih selesa bermaksud suasana pembelajaran yang lebih baik.
Dalam jangka panjang, pendidikan kekal menjadi jalan paling berkesan untuk memutuskan kitaran kemiskinan antara generasi.
Satu lagi perkara yang jarang diberi perhatian ialah pembentukan Skuad MAYA FELDA.
Melalui peruntukan RM3 juta, seramai 1,555 sukarelawan dilatih dengan liputan lebih 18,000 peserta.
Dalam era penipuan dalam talian, penipuan kewangan dan ancaman siber yang semakin meningkat, inisiatif ini memberi nilai tambah kepada komuniti FELDA.
Ia menunjukkan pembangunan masyarakat hari ini bukan lagi sekadar jalan raya dan rumah, tetapi juga keselamatan dalam ruang digital.
Selain peneroka, kerajaan turut memberi perhatian kepada kebajikan warga kerja FELDA. Sebanyak RM450 juta diluluskan bagi menaik taraf rumah petugas FELDA untuk tempoh tiga tahun.
Langkah ini penting kerana petugas merupakan tulang belakang pengurusan di setiap rancangan. Kemudahan yang lebih baik bukan sahaja meningkatkan kebajikan mereka, malah membantu memperkukuh mutu penyampaian perkhidmatan kepada peneroka.
Sudah tentu, setiap kerajaan akan mengumumkan pelbagai inisiatif. Namun, ukuran sebenar bukan pada jumlah sidang media atau poster yang diterbitkan. Ukurannya ialah sama ada masalah lama benar-benar mula diselesaikan.
Dalam tempoh tiga tahun ini, beberapa perkara dapat diperhatikan.
Pertama, kerajaan memberi tumpuan kepada penyelesaian isu struktur seperti hutang, tanah dan perumahan.
Kedua, kerajaan melabur dalam modal insan melalui pendidikan dan digitalisasi.
Ketiga, pendekatan yang diambil lebih bersifat jangka panjang berbanding sekadar pemberian bantuan sekali sahaja.
Sudah tentu masih terdapat banyak cabaran. Harga komoditi dunia sentiasa berubah. Kos sara hidup terus menjadi tekanan. Anak-anak FELDA masih memerlukan lebih banyak peluang pekerjaan berkualiti.
Namun, sekurang-kurangnya arah dasar yang dibina hari ini lebih menyeluruh berbanding sekadar menyelesaikan masalah secara sementara.
FELDA pernah menjadi antara kisah kejayaan pembangunan luar bandar paling besar di dunia. Namun, dalam beberapa dekad kebelakangan ini, keyakinan itu semakin luntur akibat pelbagai isu pengurusan dan kewangan.
Apa yang dilakukan oleh Kerajaan MADANI dalam tempoh tiga tahun ini ialah usaha mengembalikan asas kekuatan institusi tersebut.
Menyelesaikan hutang. Meningkatkan pendapatan peneroka. Mempercepat perumahan generasi baharu. Melabur dalam pendidikan. Membawa transformasi digital. Memulihkan projek terbengkalai. Dan memperkukuh kebajikan petugas.
Kesemua ini bukan penyelesaian segera kepada semua masalah FELDA, tetapi ia membentuk satu pelan pemulihan yang lebih menyeluruh.
Dalam politik, persepsi sering berubah mengikut musim. Namun, bagi masyarakat FELDA, ukuran sebenar jauh lebih mudah.
Adakah hutang mereka semakin ringan? Adakah pendapatan semakin baik? Adakah anak-anak mempunyai peluang untuk memiliki rumah? Adakah sekolah semakin selesa? Adakah komuniti lebih bersedia menghadapi ekonomi digital?
Jika jawapan kepada sebahagian besar soalan itu semakin positif, maka itulah ukuran sebenar kejayaan sesuatu pentadbiran.
Selepas tiga tahun pemerintahan Perdana Menteri, Datuk Seri Anwar Ibrahim, masih terlalu awal untuk mengatakan semua masalah FELDA telah selesai. Banyak lagi isu yang memerlukan perhatian, daripada produktiviti ladang hingga peluang pekerjaan bernilai tinggi untuk generasi muda.
Namun, berdasarkan komitmen hampir RM3.1 bilion yang merangkumi penyelesaian hutang, pembangunan perumahan, pendidikan, transformasi digital dan kebajikan warga FELDA, jelas bahawa institusi ini kembali menjadi antara keutamaan kerajaan.
Bagi peneroka, yang lebih penting bukan sekadar angka peruntukan, tetapi keyakinan bahawa FELDA tidak lagi dibiarkan bergelut sendirian.
Selepas bertahun-tahun dibayangi pelbagai krisis, tiga tahun pentadbiran PMX memperlihatkan satu usaha yang lebih tersusun untuk mengembalikan FELDA kepada matlamat asalnya, iaitu menjadi pemangkin kemakmuran luar bandar dan menjamin masa depan generasi peneroka.
