Oleh Dr Maszlee Malik
Angka mempunyai kuasa yang luar biasa dalam politik. Letakkan RM43 juta di sebelah gambar seorang Menteri. Letakkan RM33 juta di sebelah namanya untuk tahun berikutnya. Campurkan kedua-duanya. Kemudian tulis: “RM76 juta kerugian zaman Menteri ini.”
Mudah.
Tetapi pengurusan sebuah syarikat tidak semudah sebuah poster Facebook. Sebab itulah saya bersetuju dengan satu kenyataan yang dibuat oleh seorang pengkritik saya baru-baru ini: “Kena semak bila pelaburan dibuat, siapa yang meluluskan dan apa sebenarnya yang menyebabkan kerugian.”
Saya setuju. Mari kita buat tepat seperti itu. Ikuti wangnya. Ikuti keputusannya. Ikuti minit mesyuaratnya. Barulah kita bercakap tentang akauntabiliti.
Pertama, apakah sebenarnya RM157 juta itu?
Kementerian Pendidikan Tinggi telah menjelaskan bahawa RM157 juta yang menjadi kontroversi bukan kerugian satu tahun dan bukan juga kerugian sepanjang tempoh seorang Menteri. Ia merupakan kerugian sebelum cukai terkumpul bagi empat tahun berasingan, iaitu RM66.14 juta pada 2017, RM43.15 juta pada 2018, RM33.44 juta pada 2019 dan RM14.31 juta pada 2021.
SPRM kemudian membuka siasatan berhubung kerugian tersebut. Laporan ketika itu turut menyebut bahawa kerugian melibatkan pelaburan dalam pelbagai perniagaan, termasuk penerbitan filem tempatan dan Intekma Resort & Convention Centre di Seksyen 7, Shah Alam yang telah dihentikan operasinya.
Saya menjadi Menteri Pendidikan pada Mei 2018 dan meninggalkan kementerian pada Januari 2020. Maka kerugian terbesar dalam siri ini, RM66.14 juta pada 2017, berlaku sebelum saya menjadi Menteri. Kerugian RM14.31 juta pada 2021 pula berlaku selepas saya meninggalkan kementerian.
Menggabungkan 2018 dan 2019 untuk mengatakan bahawa “Maszlee rugikan RM76.6 juta” mungkin menghasilkan poster yang menarik. Tetapi angka itu tidak dengan sendirinya membuktikan siapa yang membuat keputusan yang menyebabkan kerugian tersebut. Dan hari ini kita mempunyai rekod yang jauh lebih penting daripada sebuah poster politik.
PAC mendapati suntikan modal berjumlah RM259.98 juta oleh UiTM dibuat dari 2007 hingga 2018 bagi tujuan pemilikan saham dalam UiTM Holdings tanpa kelulusan Menteri Kewangan dan tidak selaras dengan Akta Universiti Teknologi MARA 1976. PAC turut mendapati perincian perbelanjaan suntikan modal itu tidak dapat dikemukakan untuk semakan audit kerana penyelenggaraan dokumen bagi tahun sebelum 2022 tidak teratur.
Perhatikan tempohnya: 2007 hingga 2018.
Perkembangan siasatan SPRM pada September 2026 memberikan satu lagi fakta penting. SPRM mengesahkan bahawa antara perkara yang sedang disiasat ialah pembangunan projek solar 50MW di Gambang, Pahang. Menurut SPRM, sejumlah RM42 juta dilaporkan telah dibayar bagi tujuan yang tidak berkaitan dengan projek solar tersebut dan tanpa kelulusan Lembaga Pengarah UiTM Holdings.
Dalam perkembangan berasingan dua hari kemudian, SPRM mengumumkan penahanan seorang bekas pegawai pengurusan tertinggi berhubung dakwaan salah guna kuasa dalam pembayaran perbelanjaan operasi kira-kira RM42 juta kepada beberapa syarikat. Siasatan awal SPRM mendapati perbuatan yang disyaki itu berlaku pada 2017.
Apa yang saya lakukan pada 2018?
Apabila saya mengambil alih Kementerian Pendidikan, pendirian saya jelas. Universiti bukan cawangan parti politik dan syarikat milik universiti juga tidak sepatutnya menjadi tempat mengagihkan jawatan kepada orang politik. Pada Julai 2018, saya melantik Dato’ Sri Syed Zainal Abidin Syed Mohamed Tahir sebagai Pengerusi Lembaga Pengarah UiTM.
Beliau bukan dibawa kerana kedudukan politik, tetapi kerana pengalaman korporatnya. Kementerian ketika itu secara khusus menyebut pengalaman beliau menerajui Proton dan Perodua serta pengalamannya dalam sektor pendidikan. Saya menyatakan ketika mengumumkan pelantikan tersebut bahawa saya percaya kepimpinannya akan memberikan “suntikan baharu” kepada UiTM.
Prinsipnya mudah. Jika masalahnya korporat, bawalah orang yang tahu mengurus syarikat, bukan operator politik. Apa yang berlaku selepas itu direkodkan oleh UiTM Holdings sendiri. Syarikat tersebut menyatakan bahawa Transformation Program dimulakan sejak 2018, melibatkan perubahan Board of Directors dan management team, pengukuhan governance, penyusunan perniagaan daripada lapan sektor kepada empat, penilaian semula model perniagaan serta usaha meletakkan orang yang sesuai pada kedudukan yang sesuai.
Apabila kerugian RM43.15 juta pada 2018 dikaitkan dengan saya, rekod UiTM Holdings pada tahun yang sama juga perlu dibaca. 2018 ialah tahun syarikat itu sendiri menyatakan program transformasinya bermula.
Mengapa saya tidak meletakkan orang politik?
Saya tidak mahu menggantikan campur tangan politik lama dengan campur tangan politik baharu. Sebab itu apabila diberikan peluang melakukan perubahan, saya memilih mereka yang mempunyai pengalaman mengurus organisasi dan perniagaan, bukan berdasarkan kedudukan politik. Jika terdapat transaksi yang meragukan, buka rekodnya dan siasat. Jika ada salah laku, ambil tindakan terhadap mereka yang bertanggungjawab tanpa mengira parti.
Reformasi bukan menukar warna baju orang yang duduk di kerusi yang sama. Reformasi ialah mengubah cara institusi membuat keputusan.
*Adakah transformasi itu menghasilkan sesuatu?*
Mari kita lihat rekodnya. Kerugian sebelum cukai menurun daripada RM66.14 juta pada 2017 kepada RM43.15 juta pada 2018 dan RM33.44 juta pada 2019. Dari 2017 kepada 2019, kerugian tahunan turun kira-kira RM32.7 juta, hampir separuh.
Pada masa yang sama, UiTM Holdings sendiri merekodkan bahawa program transformasi yang bermula pada 2018 melibatkan perubahan Board dan management, pengukuhan governance, penyusunan perniagaan daripada lapan sektor kepada empat serta penilaian semula model perniagaan.
Jadi rekod 2018 dan 2019 bukan sekadar rekod kerugian. Ia juga merupakan tempoh UiTM Holdings sedang melalui proses pembaikan dan penyusunan semula.
Bukan semuanya berjaya
Saya tidak mengatakan bahawa program transformasi itu menyelesaikan semua masalah UiTM Holdings. Dapatan PAC sendiri menunjukkan masih terdapat kelemahan yang perlu diperbaiki.
PAC menyimpulkan bahawa UiTM Holdings dan beberapa anak syarikatnya masih belum mencapai sepenuhnya objektif asal untuk mencipta kekayaan, peluang pelaburan dan meningkatkan kedudukan strategik perniagaan UiTM. PAC juga menemui kelemahan tatakelola, termasuk isu suntikan modal RM259.98 juta serta pematuhan kepada kuasa melulus bagi pelaburan dan pinjaman.
Semua ini patut didedahkan kepada awam. Siasatan mesti telus supaya kita tahu apa sebenarnya yang berlaku dan siapa yang bertanggungjawab. Perdana Menteri sendiri pada September 2026 meminta kelemahan pengurusan UiTM Holdings diperiksa sebelum tindakan dibuat. Saya amat bersetuju.
Tetapi penelitian itu mesti melihat keseluruhan sejarah UiTM Holdings, bukan berhenti pada empat angka kerugian dan memilih dua tahun yang kebetulan berada dalam tempoh saya menjadi Menteri. Rekod PAC membawa kita kembali sehingga 2007. Siasatan SPRM terkini pula menyentuh perbuatan yang disyaki berlaku pada 2017.
Jika ada penyelewengan sebelum saya menjadi Menteri, siasat. Jika ada ketika saya menjadi Menteri, siasat. Jika ada selepas saya, siasat juga. Institusi awam tidak mempunyai parti. Wang universiti tidak mempunyai parti. Undang-undang juga tidak sepatutnya mempunyai parti.
Baca sejarah sepenuhnya
Hakikatnya, masalah UiTM Holdings tidak bermula pada Mei 2018. Apabila kerajaan berubah pada tahun itu, kami mewarisi sebuah institusi yang sudah mempunyai masalah kewangan dan tatakelola yang perlu diperbaiki.
Apa yang kami lakukan ialah cuba membetulkannya. Kepimpinan baharu dibawa masuk dan pada tahun yang sama UiTM Holdings sendiri merekodkan bermulanya program transformasi syarikat.
Adakah semuanya selesai? Tidak. Tetapi arahnya telah berubah.
Itulah bahagian sejarah yang hilang apabila RM43.15 juta pada 2018 dan RM33.44 juta pada 2019 dicampurkan, diletakkan di sebelah nama saya, kemudian dijadikan cerita bahawa saya menyebabkan RM76.6 juta kerugian UiTM Holdings.
Saya tidak mengelak daripada rekod saya. Saya minta rekod itu dibaca sepenuhnya.
Ikuti wangnya. Ikuti keputusannya. Dan ikuti siapa yang cuba membetulkannya.
