PERKARA 38(5): BOLEHKAH YAMTUAN MENARIK BALIK PERKENAN TERHADAP EXCO?
=========================================
Saya membaca dan meneliti hujah yang mengatakan bahawa Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan tidak boleh menamatkan atau membatalkan pelantikan EXCO tanpa nasihat atau permintaan Menteri Besar.
Saya fikir isu ini tidak boleh diselesaikan hanya dengan memetik Perkara 40(1) dan kemudian berhenti di situ.
Kalau kita mahu bercakap tentang keluhuran Perlembagaan, maka seluruh peruntukan yang berkaitan perlu dibaca bersama.
Dan di sinilah persoalan sebenar bermula.
1. EXCO bukan dilantik oleh Menteri Besar semata-mata.
****************************************************
Dalam struktur UUTKNS, pelantikan anggota EXCO melibatkan nasihat Menteri Besar dan perkenan Yang di-Pertuan Besar.
Ini menunjukkan sejak awal lagi wujud dua unsur dalam pelantikan:
**nasihat Menteri Besar dan perkenan Yamtuan.**
Maka, selepas pelantikan dibuat, apakah kedudukan perkenan tersebut?
2. Perkara XXXVIII(5) menggunakan frasa “selagi diperkenankan” oleh Yamtuan.
**************************************************
Ini adalah perkataan yang sangat penting.
Peruntukan tersebut menyatakan bahawa seseorang anggota EXCO selain Menteri Besar memegang jawatan **selagi diperkenankan oleh Yang di-Pertuan Besar**.
Istana sendiri menggunakan peruntukan ini sebagai asas kepada pembatalan pelantikan EXCO berkuat kuasa serta-merta.
Jadi persoalannya:
**Jika Yamtuan langsung tidak mempunyai kuasa untuk menarik balik perkenan, apakah makna sebenar frasa “selagi diperkenankan oleh Yamtuan”?**
Itulah persoalan perlembagaan yang perlu dijawab.
3. Perkara XXXVIII(5) menyebut tiga keadaan:-
***********************************************
Daripada struktur peruntukan tersebut, terdapat sekurang-kurangnya tiga keadaan yang perlu dibezakan:
**Pertama —** anggota EXCO memegang jawatan selama diperkenankan oleh Yamtuan.
**Kedua —** pelantikan seseorang anggota EXCO boleh dibatalkan oleh Yamtuan atas nasihat Menteri Besar.
**Ketiga —** seseorang anggota EXCO boleh meletakkan jawatan pada bila-bila masa.
Jadi, mengapa peruntukan itu menyebut secara khusus “selagi diperkenankan oleh Yamtuan” jika kuasa tersebut sebenarnya tidak membawa apa-apa kesan tersendiri?
Inilah persoalan yang tidak boleh dijawab dengan memetik satu bahagian sahaja daripada Perkara XXXVIII(5).
4. Adakah “atas nasihat Menteri Besar” bermaksud setiap penamatan mesti dimulakan oleh MB?
****************************************************
Ini sebenarnya persoalan utama.
Pihak Menteri Besar berhujah bahawa Perkara XXXVIII(5) mesti dibaca bersama Perkara XXXVIII(4) dan Perkara 40(1), lalu menyimpulkan bahawa penamatan EXCO ketika pentadbiran berjalan hanya boleh dibuat atas nasihat atau permintaan rasmi MB.
Tetapi terdapat satu lagi tafsiran yang mengatakan bahawa frasa **“selagi diperkenankan oleh Yamtuan”** mempunyai fungsi tersendiri dan tidak boleh dipadamkan hanya kerana Perkara 40(1) menyatakan prinsip pemerintahan atas nasihat.
5. Perkara 40(1) perlu dibaca bersama keseluruhan UUTKNS.
****************************************************
Saya tidak mengatakan Perkara 40(1) tidak penting.
Sebaliknya, ia sangat penting.
Tetapi prinsip “bertindak atas nasihat” tidak seharusnya dibaca secara terasing daripada peruntukan khusus yang memberikan fungsi tertentu kepada Yamtuan.
Soalnya bukan:
**“Adakah Yamtuan perlu bertindak atas nasihat?”**
Tetapi:
**“Adakah Perkara XXXVIII(5) merupakan peruntukan khusus yang memberikan kedudukan tersendiri kepada perkenan Yamtuan terhadap tempoh jawatan EXCO?”**
Itulah persoalan yang wajar diuji secara kehakiman.
6. Perkara XXXVIII(4) pula berkaitan keadaan yang berbeza.
****************************************************
Perkara XXXVIII(4) menyentuh keadaan apabila Menteri Besar tidak lagi mendapat kepercayaan majoriti ahli Dewan Undangan Negeri.
Dalam keadaan tersebut, terdapat mekanisme tertentu berkaitan peletakan jawatan seluruh EXCO.
Tetapi adakah itu bermakna XXXVIII(5) hanya boleh berfungsi apabila XXXVIII(4) berlaku?
Itulah juga satu persoalan tafsiran yang belum wajar kita putuskan melalui kenyataan politik semata-mata.
7. Jangan pula salah guna kes Nizar v Zambry.
************************************************
Kes **Nizar v Zambry** memang penting dalam sejarah undang-undang perlembagaan Malaysia.
Mahkamah Persekutuan pada 2010 memutuskan isu berkaitan kehilangan kepercayaan majoriti Menteri Besar Perak dan tafsiran Perlembagaan Perak.
Tetapi kita perlu jujur:
**Perlembagaan Perak bukan UUTKNS.**
Oleh itu, kita tidak boleh mengatakan keputusan Nizar v Zambry secara automatik menyelesaikan pertikaian Negeri Sembilan.
Namun begitu, kes tersebut menunjukkan bahawa perkataan dan struktur peruntukan mengenai Raja, Menteri Besar dan EXCO mesti ditafsirkan berdasarkan teks perlembagaan yang sebenar.
8. Jadi jangan jadikan ini sekadar perang kenyataan.
****************************************************
Di satu pihak ada tafsiran Menteri Besar.
Di pihak yang lain ada tafsiran Istana.
Kedua-duanya mempunyai hujah masing-masing.
Tetapi rakyat tidak sepatutnya dipaksa memilih tafsiran hanya berdasarkan siapa yang lebih lantang di media.
Kalau benar tindakan Yamtuan tidak berperlembagaan, bawa persoalan itu ke mahkamah.
Jika benar Yamtuan mempunyai kuasa di bawah XXXVIII(5), biarlah mahkamah menjelaskan batas dan skop kuasa tersebut.
Di situlah ada hujah yang menyokong.
Di situ juga ada hujah yang membantah.
Dan akhirnya ada keputusan kehakiman.
9. Perlembagaan bukan milik mana-mana kem politik.
***************************************************
Ini bukan soal saya menyokong siapa.
Ini bukan soal saya menolak siapa.
Ini soal **apa sebenarnya yang tertulis dalam UUTKNS 1959.**
Kalau satu perkataan dalam Perlembagaan dianggap penting, jangan dipadamkan.
Kalau satu kuasa dikatakan tertakluk kepada nasihat, tunjukkan peruntukan yang mengatakannya.
Kalau dua peruntukan kelihatan bertembung, tafsirkan kedua-duanya secara harmoni.
Dan jika masih berlaku pertikaian, **mahkamah adalah tempat untuk mendapatkan kepastian.**
10. Yang paling saya persoalkan ialah: mengapa terlalu lama bermain naratif politik?
**************************************************
Kalau sejak 2024 sudah wujud pertikaian mengenai kedudukan Yamtuan dan sekarang ia semakin serius, maka sudah tiba masanya persoalan-persoalan tersebut diselesaikan melalui saluran perlembagaan dan kehakiman yang sah.
**Bukan melalui perang kenyataan.**
**Bukan melalui tekanan politik.**
**Bukan melalui tafsiran sepihak.**
Kerana apabila menyentuh institusi Raja dan Undang-Undang Tubuh Negeri, kesannya bukan kepada seorang individu sahaja.
Ia menyentuh **kedudukan Raja, kerajaan negeri, EXCO, Undang, Dewan Undangan Negeri dan akhirnya rakyat Negeri Sembilan.**
Sebab itu saya berpandangan satu perkara:
**JANGAN HANYA BERHUJAH SIAPA BETUL.**
**BENTANGKAN HUJAH ITU DI MAHKAMAH.**
Biarlah mahkamah meneliti teks UUTKNS, prinsip Perlembagaan, autoriti kehakiman dan fakta kes.
Dan apabila keputusan dibuat, semua pihak — sama ada suka atau tidak — perlu menghormatinya.
Itulah makna sebenar **KELUHURAN PERLEMBAGAAN DAN KEDAULATAN UNDANG-UNDANG.**
AMG
22 September 2026
=========================================
#NegeriSembilan #TuankuMuhriz #UUTKNS1959 #Perlembagaan #InstitusiRaja #KeluhuranPerlembagaan #KedaulatanUndangUndang #RakyatNegeriSembilan
