TEAM EDITORIAL
Setiausaha Agung Umno, Datuk Dr Asyraf Wajdi Dusuki, mengingatkan bahawa kerjasama politik perlu dibina bersama rakan yang boleh dipercayai, bukannya pihak yang bersalaman di depan tetapi menikam dari belakang.
Kenyataan itu kedengaran tegas, terutama ketika Barisan Nasional (BN) sedang merundingkan kerjasama bagi menghadapi Pilihan Raya Negeri (PRN) Melaka. Cuma, sebelum prinsip itu dijadikan ukuran untuk memilih sekutu, ada baiknya Asyraf menoleh seketika kepada sejarah Pas sendiri.
Bukankah Pas juga pernah terlibat dalam pertikaian dengan rakan gabungan apabila tiba masa membahagikan kerusi pilihan raya? Atau dalam politik, sejarah hanya perlu diungkit apabila melibatkan lawan, sedangkan rekod rakan yang bakal diajak bekerjasama boleh diketepikan atas nama kepentingan bersama?
Untuk memahami percanggahan ini, kita perlu kembali ke Pilihan Raya Umum ke-13 pada 2013, ketika Pas, PKR dan DAP bergerak bersama dalam Pakatan Rakyat.
Mereka bersetuju membahagikan kerusi bagi mengelakkan pertandingan sesama sendiri, dengan matlamat mengukuhkan peluang menumbangkan BN. Namun, persetujuan di peringkat pimpinan tidak semestinya menjamin kelancaran di lapangan.
Di Sungai Acheh, Pulau Pinang, pertindihan calon Pas dan PKR mencetuskan ketegangan walaupun rundingan pembahagian kerusi sudah berlangsung. PKR mempertaruhkan Badrul Hisham Shaharin, atau CheguBard, manakala Pas Pulau Pinang turut mengumumkan Mohd Yusni Mat Piah sebagai calonnya.
Akhirnya, calon Pas menarik diri selepas pertikaian itu diselesaikan. Namun, episod tersebut memperlihatkan bagaimana persetujuan yang sepatutnya menjadi asas kepercayaan boleh tergugat apabila parti-parti dalam satu gabungan mempunyai perhitungan masing-masing.
Setiakawan rupanya bukan sekadar soal apa yang dipersetujui di meja rundingan, tetapi juga kesediaan mematuhinya apabila kepentingan sendiri teruji.
Kota Damansara, Selangor, memberikan gambaran yang lebih jelas tentang akibat apabila pertikaian kerusi gagal diselesaikan sepenuhnya. Pada PRU13, kerusi itu diperuntukkan kepada PKR, dengan Mohd Nasir Hashim daripada Parti Sosialis Malaysia (PSM) bertanding menggunakan tiket PKR. Bagaimanapun, Pas turut meletakkan Ridzual Ismail sebagai calon.
Pada 27 April 2013, Setiausaha Agung Pas ketika itu, Mustafa Ali, mengumumkan bahawa kerusi berkenaan diperuntukkan kepada PKR. Secara rasmi, pertikaian sepatutnya selesai.
Namun, Ridzual tetap bertanding walaupun diarahkan menarik diri, menyebabkan pertandingan tiga penjuru antara calon BN, calon rasmi Pakatan Rakyat dan calon tersebut.
Keputusan akhirnya memihak kepada BN. Halimaton Saadiah Bohan memperoleh 16,387 undi, Mohd Nasir mendapat 14,860 undi, manakala Ridzual meraih 7,312 undi.
Calon rasmi Pakatan Rakyat tewas, sementara undi yang diperoleh calon daripada Pas tidak membawa kemenangan kepada gabungan sendiri. Inilah harga yang boleh dibayar apabila disiplin gabungan dan persetujuan pembahagian kerusi gagal dipertahankan.
Untuk ketepatan sejarah, PH belum ditubuhkan pada 2013. Gabungan ketika itu ialah Pakatan Rakyat. Namun, pengajarannya tetap relevan: persetujuan pimpinan tidak banyak ertinya jika pelaksanaannya boleh dicabar oleh tindakan di lapangan. Nama gabungan boleh berubah, tetapi masalah perebutan kerusi dan kepentingan parti tidak semestinya berubah bersamanya.
Justeru, apabila Asyraf bercakap tentang rakan yang menikam dari belakang, persoalan yang wajar ditanyakan ialah sama ada Umno sudah menilai sejarah ini sebelum memilih Pas sebagai sekutu.
Ini bukan bermaksud setiap pertikaian lama membuktikan Pas tidak boleh dipercayai selama-lamanya. Sebaliknya, sejarah tersebut menunjukkan bahawa kepercayaan tidak boleh dibina hanya melalui kenyataan politik atau persamaan slogan.
Terkini boleh tanya Bersatu
Malah, hubungan Pas dengan Bersatu dalam Perikatan Nasional(PN) turut memperlihatkan bahawa kerjasama politik tidak semestinya kekal apabila kepentingan dan hala tuju parti mula bercanggah. Pas mengumumkan keputusan menghentikan kerjasama politik dengan Bersatu pada Jun 2026.
Perkembangan itu tidak secara automatik membuktikan pengkhianatan, tetapi cukup untuk mengingatkan bahawa hubungan politik boleh berubah apabila kepentingan bersama tidak lagi mengatasi perbezaan.
Di sinilah Umno perlu berhati-hati. Kerjasama dengan Pas mungkin menawarkan peluang menggabungkan sokongan pengundi Melayu, tetapi kedua-duanya juga bersaing untuk kelompok pengundi yang sama.
Umno mahu mempertahankan pengaruh tradisinya, manakala Pas mahu memperluas penguasaan politik. Mereka mungkin sepakat tentang siapa yang mahu ditentang, tetapi belum tentu sepakat tentang siapa yang patut menguasai kerusi dan menentukan hala tuju kerajaan.
Selagi rundingan belum menyentuh kerusi yang benar-benar menjadi rebutan, mudah untuk kedua-dua pihak bercakap tentang perpaduan. Ujian sebenar muncul apabila Umno diminta mengalah di kawasan yang dianggap kubunya, atau Pas perlu berundur demi memberi laluan kepada calon Umno. Ketika itulah slogan setiakawan akan berhadapan dengan realiti kuasa.
Masalahnya, kerjasama pilihan raya bukan sekadar soal berapa banyak kerusi boleh dimenangi secara bersama. Ia juga menentukan siapa mempunyai pengaruh lebih besar selepas pilihan raya, siapa mengawal keputusan politik dan siapa akhirnya terpaksa menerima kehendak rakan gabungan.
Jika kedua-dua parti mahu menjadi peneraju, perpaduan yang dilaungkan hari ini boleh bertukar menjadi perebutan pengaruh esok.
Bagi Umno, risikonya bukan semata-mata kemungkinan pertindihan calon. Risiko yang lebih besar ialah kehilangan ruang politik sendiri apabila bekerjasama dengan parti yang mempunyai sasaran penguasaan berbeza. Jika kerjasama itu mengukuhkan Pas tetapi mengecilkan pengaruh Umno, apakah jaminan bahawa persefahaman tersebut benar-benar menguntungkan kedua-dua pihak dalam jangka panjang?
Bagi Pas pula, kerjasama dengan Umno mungkin membuka laluan kepada kemenangan di kawasan tertentu, tetapi ia juga memerlukan kompromi yang mungkin tidak disenangi penyokong sendiri.
Kedua-dua parti perlu menjelaskan kepada pengundi mengapa mereka yang sebelum ini saling menyerang kini wajar dipercayai untuk mentadbir bersama. Persoalannya bukan sama ada mereka boleh bersalaman, tetapi sama ada mereka boleh menunaikan persetujuan selepas kuasa dibahagikan.
Rakyat Melaka tidak sepatutnya hanya menjadi penonton kepada rundingan yang berkisar pada pembahagian kerusi dan pengiraan peluang menang. Mereka berhak mengetahui bagaimana kerjasama itu akan menghasilkan pentadbiran yang stabil, bukannya kerajaan yang sentiasa dibayangi perselisihan antara parti. Kemenangan pilihan raya tidak banyak maknanya jika selepas itu rakan sendiri menjadi punca ketidakstabilan.
Jadi, Asyraf tidak salah apabila menegaskan bahawa kawan tidak sepatutnya menikam kawan. Namun, prinsip itu perlu digunakan secara konsisten, bukan hanya apabila memilih siapa yang mahu dijauhi, tetapi juga ketika menentukan siapa yang mahu dijadikan sekutu.
Sejarah Sungai Acheh dan Kota Damansara membuktikan bahawa Pas sendiri pernah terlibat dalam pertikaian yang menjejaskan persefahaman dengan rakan gabungan.
Ini bukan soal menafikan hak Pas untuk berubah atau membina kerjasama baharu. Parti politik berhak membuat keputusan berdasarkan kepentingannya. Tetapi jika Umno mahu menjadikan kepercayaan sebagai asas kerjasama, rekod lampau mesti dinilai bersama jaminan yang diberikan hari ini.
Jangan sampai prinsip yang dilaungkan begitu keras ketika menilai pihak lain menjadi terlalu mudah dilupakan apabila peluang mendapatkan kuasa muncul di depan mata.
Akhirnya, persoalan paling besar bukan sama ada Umno dan Pas boleh bekerjasama untuk menghadapi PRN Melaka, tetapi sama ada mereka mampu bertahan apabila kepentingan masing-masing mula bertembung.
Jika kedua-duanya benar-benar sudah belajar daripada sejarah, buktikan melalui persetujuan yang jelas dan dipatuhi semua pihak. Jika tidak, perpaduan yang dilaungkan hari ini mungkin sekadar gencatan senjata sementara sebelum perebutan kuasa bermula semula.
Asyraf, cuma nak ingatkan: dalam politik, kawan lama boleh menjadi lawan dan lawan lama boleh menjadi kawan. Tetapi menukar sekutu tidak bermakna sejarah turut berubah. Jangan terlalu sibuk mencari siapa yang mungkin menikam dari belakang sehingga terlupa memeriksa rekod orang yang sedang diajak bersalaman di depan.
