Oleh DR AZRIE AZEH
Malaysia memasuki era ketidakstabilan politik yang luar biasa selepas Pilihan Raya Umum ke-14 (PRU14) pada 2018.
Dalam tempoh kurang lima tahun, negara menyaksikan pertukaran beberapa kerajaan dan Perdana Menteri, kejatuhan gabungan politik, perubahan penjajaran parti serta ketidaktentuan yang memberi kesan kepada keyakinan pelabur dan rakyat.
Keadaan tersebut mewujudkan satu persoalan besar dalam kalangan sarjana politik:
Mampukah Malaysia kembali membina sebuah sistem politik yang stabil selepas berakhirnya era dominasi satu parti?
Pembentukan Kerajaan Perpaduan di bawah pimpinan Datuk Seri Anwar Ibrahim selepas PRU15 telah membuka satu babak baharu dalam sejarah politik negara.
Walaupun kerajaan ini lahir daripada kompromi politik yang kompleks, realitinya ia telah berjaya mengembalikan tahap kestabilan yang tidak pernah dinikmati Malaysia sejak 2018.
Dari perspektif sains politik, pencapaian terbesar Kerajaan MADANI bukan sekadar memegang kuasa pemerintahan, tetapi berjaya memulihkan keyakinan terhadap institusi politik negara.
Asas kemajuan negara
Dalam teori pembangunan politik, kestabilan kerajaan merupakan prasyarat utama kepada pertumbuhan ekonomi, keberkesanan dasar awam dan keyakinan pelabur.
Pengalaman Malaysia antara 2018 hingga 2022 menunjukkan bagaimana ketidakstabilan politik boleh menjejaskan keupayaan kerajaan melaksanakan agenda pembangunan secara konsisten.
Kerajaan bertukar sebelum sempat melaksanakan dasar jangka panjang. Pelabur menjadi lebih berhati-hati. Penjawat awam berdepan ketidaktentuan hala tuju dasar negara.
Kerajaan MADANI berjaya memecahkan kitaran tersebut.
Melalui pembentukan Kerajaan Perpaduan yang melibatkan Pakatan Harapan (PH), Barisan Nasional (BN), Gabungan Parti Sarawak (GPS), Gabungan Rakyat Sabah (GRS) dan beberapa parti lain, kerajaan berjaya membentuk majoriti Parlimen yang lebih kukuh dan stabil berbanding kerajaan-kerajaan pasca PRU14.
Buat pertama kali selepas beberapa tahun, tumpuan negara beralih daripada persoalan “siapa akan menjadi kerajaan esok” kepada persoalan “bagaimana kerajaan boleh memajukan negara”.
Politik konsensus
Antara faktor utama kejayaan Datuk Seri Anwar Ibrahim ialah pendekatan politik konsensus yang diamalkannya.
Berbeza dengan pendekatan konfrontasi yang sering mendominasi politik Malaysia sebelum ini, Anwar memilih untuk membina kerjasama rentas parti, rentas wilayah dan rentas ideologi.
Pendekatan ini selari dengan teori demokrasi konsosiasional yang menegaskan bahawa negara berbilang kaum dan berbilang kepentingan memerlukan perkongsian kuasa bagi menjamin kestabilan jangka panjang.
Dalam konteks Malaysia, pendekatan tersebut membolehkan parti-parti yang pernah menjadi musuh politik duduk semeja demi kepentingan negara.
Walaupun terdapat perbezaan ideologi yang ketara antara parti-parti dalam Kerajaan Perpaduan, kemampuan mengekalkan kerjasama selama beberapa tahun menunjukkan tahap kematangan politik yang semakin berkembang dalam sistem demokrasi Malaysia.
Mengembalikan keyakinan
Salah satu cabaran terbesar yang diwarisi oleh Kerajaan MADANI ialah kemerosotan keyakinan rakyat terhadap institusi negara.
Krisis politik yang berulang telah menyebabkan sebahagian masyarakat melihat politik sebagai medan perebutan kuasa semata-mata.
Kerajaan MADANI berusaha mengubah persepsi tersebut melalui pelbagai agenda reformasi institusi termasuk pengukuhan tadbir urus, usaha meningkatkan ketelusan pentadbiran, pembaharuan perundangan dan pemerkasaan mekanisme semak dan imbang.
Dalam kajian pembangunan politik moden, institusi yang kuat jauh lebih penting daripada kekuatan individu pemimpin semata-mata.
Negara yang mempunyai institusi kukuh biasanya lebih berupaya mengekalkan kestabilan walaupun berlaku perubahan kepimpinan.
Atas sebab itu, usaha reformasi institusi yang sedang dilaksanakan oleh Kerajaan MADANI mempunyai implikasi yang lebih besar daripada sekadar kemenangan politik jangka pendek.
Memperkukuh politik Melayu
Salah satu naratif yang sering dimainkan oleh pihak tertentu ialah dakwaan bahawa kuasa politik Melayu semakin lemah di bawah Kerajaan MADANI.
Namun, analisis institusi menunjukkan sebaliknya. Orang Melayu terus mendominasi institusi politik utama negara.
Jawatan Perdana Menteri kekal dipegang oleh pemimpin Melayu. Majoriti anggota Kabinet terdiri daripada pemimpin Melayu.
Dominasi Melayu dalam perkhidmatan awam, institusi keselamatan dan pentadbiran negara masih kekal utuh.
Apa yang berubah bukanlah kuasa politik Melayu, tetapi cara kuasa tersebut diagihkan dalam sistem politik yang lebih kompetitif.
Dalam konteks ini, Kerajaan MADANI sebenarnya membantu menstabilkan kedudukan politik Melayu melalui pembentukan kerajaan yang mempunyai legitimasi luas serta sokongan pelbagai wilayah dan kaum.
Kuasa politik Melayu yang beroperasi dalam suasana stabil jauh lebih berkesan berbanding kuasa politik yang sentiasa terperangkap dalam konflik dalaman dan perebutan pengaruh sesama parti Melayu.
Memacu prestasi ekonomi
Sejarah menunjukkan bahawa kestabilan politik dan pertumbuhan ekonomi mempunyai hubungan yang sangat rapat.
Sejak pembentukan Kerajaan MADANI, Malaysia berjaya menarik pelaburan strategik, meningkatkan keyakinan pasaran serta mengekalkan momentum pertumbuhan ekonomi walaupun berdepan ketidaktentuan ekonomi global.
Pelaksanaan dasar ekonomi yang lebih konsisten membolehkan kerajaan memberi tumpuan kepada isu kos sara hidup, penciptaan pekerjaan, pembangunan industri bernilai tinggi dan pembaharuan fiskal.
Dalam teori pembangunan negara, kestabilan ekonomi yang terhasil daripada kestabilan politik akan meningkatkan legitimasi kerajaan dan mengurangkan kecenderungan masyarakat terhadap politik ekstrem.
Di sinilah terletaknya hubungan langsung antara kejayaan ekonomi dan kestabilan politik yang cuba dibina oleh Kerajaan MADANI.
Mengatasi politik ketakutan
Satu lagi perbezaan ketara antara Kerajaan MADANI dan sebahagian pendekatan pembangkang ialah cara kedua-duanya membina sokongan politik.
Kerajaan MADANI cenderung menggunakan naratif pembangunan, reformasi institusi, pelaburan dan perpaduan nasional.
Sebaliknya, sebahagian strategi politik pembangkang sering bergantung kepada mobilisasi sentimen identiti, kebimbangan kaum dan ketakutan terhadap perubahan politik.
Dalam kajian politik perbandingan, strategi yang terlalu bergantung kepada politik identiti sering menghasilkan polarisasi yang lebih mendalam dan menyukarkan pembentukan konsensus nasional.
Sebaliknya, pendekatan politik inklusif lebih berpotensi menghasilkan kestabilan jangka panjang kerana ia menggalakkan kerjasama merentas kelompok masyarakat.
Pas dan paradoks politik Melayu
Pas sememangnya berjaya meningkatkan kekuatan elektoralnya dalam PRU15 dan muncul sebagai parti individu yang mempunyai kerusi Parlimen terbanyak.
Namun, kejayaan tersebut turut memperlihatkan satu paradoks penting.
Walaupun Pas berjaya menguasai sebahagian besar sokongan Melayu di beberapa negeri, kejayaan itu tidak diterjemah kepada kemampuan membentuk kerajaan Persekutuan.
Fenomena ini menunjukkan bahawa dalam Malaysia moden, penguasaan politik Melayu semata-mata belum lagi mencukupi untuk membentuk kerajaan nasional.
Mana-mana parti yang bercita-cita memerintah negara perlu membina sokongan rentas kaum, rentas wilayah dan rentas kelas sosial.
Dalam konteks ini, pendekatan yang lebih bersifat inklusif seperti yang diamalkan Kerajaan MADANI mempunyai kelebihan strategik yang lebih besar berbanding pendekatan politik yang terlalu bergantung kepada mobilisasi identiti kelompok tertentu.
Mengembalikan kestabilan
Kejayaan terbesar Kerajaan MADANI dan Datuk Seri Anwar Ibrahim bukanlah sekadar membentuk kerajaan selepas PRU15.
Kejayaan sebenar mereka ialah mengembalikan kestabilan kepada sebuah sistem politik yang telah mengalami ketidaktentuan selama beberapa tahun.
Melalui pembinaan konsensus politik yang luas, pengukuhan institusi negara, pelaksanaan reformasi pentadbiran, pemulihan keyakinan ekonomi dan pendekatan politik yang lebih inklusif, Kerajaan MADANI telah meletakkan asas kepada satu era politik yang lebih matang.
Walaupun cabaran masih wujud dan kelemahan tetap boleh diperdebatkan, hakikatnya Malaysia hari ini berada dalam keadaan yang jauh lebih stabil berbanding era ketidakpastian politik antara tahun 2018 hingga 2022.
Dalam sejarah politik negara, kestabilan bukanlah musuh demokrasi.
Sebaliknya, kestabilan yang dibina atas prinsip reformasi, akauntabiliti dan kerjasama politik merupakan syarat utama untuk memastikan demokrasi dapat berfungsi dengan lebih berkesan demi kepentingan rakyat dan negara.
No comments:
Post a Comment