KUALA LUMPUR: Hubungan rapat dengan Datuk Seri Anwar Ibrahim didakwa menjadi antara faktor yang menyebabkan beberapa tokoh korporat terkemuka negara kehilangan penguasaan terhadap institusi perbankan masing-masing selepas beliau dipecat daripada kerajaan pada September 1998.
Perkara itu kembali mendapat perhatian menerusi laporan The Edge Malaysia edisi 26 Oktober 2026 yang mengimbas bagaimana penyatuan sektor perbankan antara 1999 hingga 2002 mencetuskan kontroversi berhubung dakwaan campur tangan politik dan tekanan terhadap pemilik bank tertentu.
Antara tokoh korporat yang menjadi perhatian ialah pengasas PhileoAllied Bhd, Tan Sri Tong Kooi Ong, dan pengasas bersama Rashid Hussain Bhd (RHB), Tan Sri Rashid Hussain, yang akhirnya kehilangan kepentingan utama dalam perniagaan perbankan masing-masing.
Peristiwa itu berlaku selepas Anwar dipecat daripada jawatan Timbalan Perdana Menteri oleh Tun Dr Mahathir Mohamad pada 2 September 1998, sebelum Allahyarham Tun Daim Zainuddin kembali menerajui Kementerian Kewangan pada Januari 1999.
Ketika itu, kerajaan melaksanakan program penyatuan bank bagi memperkukuh sektor kewangan selepas Krisis Kewangan Asia 1997/1998, namun beberapa institusi perbankan yang dikaitkan dengan tokoh korporat rapat dengan Anwar tidak diberikan status bank peneraju dalam senarai asal.
Antaranya RHB Bank, PhileoAllied Bank, Hong Leong Bank dan Arab Malaysian Bank, sedangkan Multi-Purpose Bank dipilih sebagai salah sebuah daripada enam institusi peneraju yang diumumkan pada Julai 1999.
Bagaimanapun, selepas rayuan dibuat kepada Mahathir, RHB, Hong Leong Bank dan Arab Malaysian Bank akhirnya diberikan status bank peneraju, manakala PhileoAllied terus diketepikan daripada senarai tersebut.
Tong Kooi Ong dalam bukunya The Phileo Story — A Triumph of the Spirit yang diterbitkan pada 2003 mempersoalkan mengapa PhileoAllied diarahkan menjual perniagaan perbankannya sedangkan bank itu didakwanya mempunyai kedudukan kewangan yang kukuh serta tidak menghadapi masalah asas dari segi pengurusan.
Menurut Tong, beliau tidak mengetahui sebarang alasan ekonomi yang meyakinkan bagi mewajarkan penjualan bank berkenaan, malah prestasinya dianggap setanding atau lebih baik daripada beberapa institusi yang diberikan status bank peneraju.
Lebih menarik, Tong menyatakan bahawa sekiranya hubungan politik dengan Anwar menjadi masalah sebenar, beliau dan pemegang saham tertentu sebenarnya bersedia berundur bagi membolehkan bank tersebut meneruskan operasinya.
PhileoAllied pada mulanya diarahkan bergabung dengan Multi-Purpose Bank, namun Tong menolak cadangan itu kerana berpendapat bank berkenaan tidak lebih kukuh daripada PhileoAllied, sebelum akhirnya memilih untuk menjual perniagaan banknya kepada Maybank.
Tong turut mendakwa beliau berdepan sekatan dalam urusan penjualan saham syarikat induknya walaupun syarikat tersebut mempunyai kira-kira RM1.2 bilion tunai hasil penjualan bank, sekali gus menimbulkan persoalan mengenai hak pemegang saham terhadap aset milik mereka.
Nasib hampir sama turut menimpa Rashid Hussain yang akhirnya menjual kepentingan pengawalnya dalam RHB kepada Utama Banking Group, sebuah kumpulan yang mempunyai kaitan dengan keluarga Ketua Menteri Sarawak ketika itu, Allahyarham Tun Abdul Taib Mahmud.
Dalam temu bual bersama The Edge bertajuk Rashid Bows Out yang diterbitkan pada 25 Mac 2002, Rashid mengakui keadaan ketika itu tidak memihak kepadanya, namun enggan menyatakan secara langsung sama ada beliau menjadi mangsa persaingan politik antara Mahathir, Daim dan Anwar.
Apa yang lebih menarik, PhileoAllied sebenarnya pernah menjadi pelopor perbankan dalam talian di Malaysia sejak 1994, namun inovasi tersebut akhirnya terhenti apabila bank berkenaan keluar daripada industri perbankan susulan proses penyatuan yang dipertikaikan itu.
Dalam artikelnya yang diterbitkan pada September 2022, Tong sekali lagi membangkitkan bagaimana Malaysia kehilangan peluang membangunkan sebuah institusi perbankan digital dan platform perdagangan elektronik yang lebih awal daripada kebanyakan negara lain.
Pendedahan sejarah ini kembali relevan apabila Anwar, ketika menjawab pertanyaan di Parlimen pada 20 Oktober lalu, menyatakan bahawa kegiatan yang dikaitkan dengan mafia korporat sudah berlaku sejak lebih dua dekad lalu, termasuk dakwaan syarikat dirampas daripada pemilik asalnya.
Walaupun dakwaan tekanan politik dan pengambilalihan paksa tersebut belum semestinya membuktikan berlakunya salah laku jenayah, pengalaman tokoh korporat berkenaan menimbulkan persoalan besar tentang sejauh mana kuasa politik pernah mempengaruhi keputusan perniagaan dan pemilikan institusi kewangan negara.
Kini, ketika kerajaan menubuhkan jawatankuasa khas yang dipengerusikan Peguam Negara bagi menyiasat dakwaan mafia korporat masa kini, sejarah yang dibangkitkan The Edge menjadi peringatan bahawa kebebasan institusi, ketelusan penguatkuasaan dan perlindungan hak pemegang saham perlu dipertahankan tanpa mengira siapa yang memegang kuasa.
Sumber: The Edge Malaysia, edisi 26 Oktober 2026, halaman 14–15
BACA JUGA BAHAGIAN PERTAMA LAPORAN INI.
#AnwarIbrahim #RHB #theedge
No comments:
Post a Comment