Alif Mastor
Menteri Ini Kata Tiada PM Di Dunia Yang Sanggup Buat Benda Ni. Tapi PM Malaysia Mahu Buat. Dan Ia Hampir Berjaya Kalau Bukan Kerana Dua Orang Ni.
Saya baru selesai menonton temu bual Datuk Seri Azalina Othman Said bersama BFM 89.9, bertajuk "No Prime Minister would limit their power to just 10 years but..." Azalina adalah Menteri di Jabatan Perdana Menteri bagi Undang-undang dan Reformasi Institusi, dan dalam sesi ini beliau membincangkan dua pindaan perlembagaan yang paling besar dan paling jarang difahami oleh rakyat biasa. Saya tonton kerana topik ini sangat penting tetapi jarang dibincangkan secara mendalam di luar kalangan peguam dan ahli politik.
Ada dua perkara dalam temu bual ini yang saya rasa wajib semua rakyat Malaysia faham. Ini adalah ringkasan pandangan beliau dalam temu bual tersebut.
.
Perdana Menteri Yang Mahu Hadkan Kuasa Dirinya Sendiri
Azalina menyebut satu perkara yang mudah terlepas pandang. Tiada mana-mana ketua kerajaan dalam sejarah yang secara sukarela mahu mengehadkan tempoh kuasa mereka sendiri, menurut beliau. Sistem parlimen Britain yang menjadi model perlembagaan Malaysia pun dilaporkan tidak mempunyai peruntukan sedemikian.
Tapi itulah yang cuba dilakukan oleh Kerajaan Madani melalui Rang Undang-Undang Perlembagaan (Pindaan) 2026, iaitu mengehadkan tempoh jawatan Perdana Menteri kepada maksimum 10 tahun atau dua penggal penuh, menurut huraian beliau. RUU ini dilaporkan dibentangkan di Dewan Rakyat pada 2 Mac 2026, dan ia dilaporkan gagal diluluskan hanya kerana kekurangan dua undi daripada majoriti dua pertiga yang diperlukan, menurut beliau. Siasatan mendapati kegagalan itu dilaporkan berpunca daripada ahli parlimen blok kerajaan sendiri yang tidak hadir, termasuk seorang ahli parlimen dari UMNO yang dilaporkan uzur dan terlantar di hospital di Sabah pada hari berkenaan, menurut maklumat yang beliau kongsikan.
Dua undi. Bukan dua puluh. Dua, menurut beliau.
Perkara yang lebih menarik untuk difahami ialah bagaimana had 10 tahun ini dikira, menurut huraian beliau. Ia bukan bermaksud 10 tahun dari tarikh seseorang menjadi Perdana Menteri pada masa hadapan. Ia dilaporkan dikira secara kumulatif, termasuk tempoh perkhidmatan terdahulu. Maknanya, bekas Perdana Menteri yang pernah memegang jawatan itu sebelumnya turut tertakluk kepada baki had tersebut jika dilantik semula, menurut tafsiran yang beliau kongsikan. Kerajaan kini dilaporkan sedang mengira semula sokongan untuk membawa semula pindaan ini ke Parlimen pada sesi akan datang, menurut beliau.
.
Sejak 1957, Seorang Manusia Pegang Dua Kuasa Yang Tidak Sepatutnya Digabung
Ini bahagian yang lebih teknikal tetapi kesannya paling besar kepada kehidupan rakyat biasa.
Sejak Malaysia merdeka pada 1957, Peguam Negara dilaporkan memegang dua peranan yang berbeza dalam satu jawatan, menurut huraian beliau. Pertama, sebagai penasihat undang-undang kerajaan. Kedua, sebagai Pendakwa Raya yang mempunyai imuniti mutlak untuk memulakan atau menarik balik sebarang pendakwaan di negara ini, menurut struktur Perlembagaan sedia ada.
Bayangkan ini dalam konteks yang mudah difahami. Seseorang yang dilantik atas nasihat Perdana Menteri, dengan kata lain atas pilihan orang yang berkuasa itu, dilaporkan memegang kuasa mutlak untuk memutuskan sama ada orang lain akan didakwa atau tidak di mahkamah, menurut struktur sedia ada. Tanpa semakan bebas. Tanpa mekanisme akauntabiliti luar, menurut pandangan beliau.
Ini bukan tuduhan bahawa semua Peguam Negara menyalahgunakan kuasa. Tapi struktur yang menggabungkan dua fungsi ini dalam satu jawatan dilaporkan mewujudkan persepsi yang tidak elok dan memberi ruang kepada penyalahgunaan yang sangat sukar untuk dibuktikan atau dibantah, menurut beliau. Sejarah Malaysia sudah pernah menyaksikan penarikan balik pendakwaan berprofil tinggi yang menimbulkan persoalan awam yang mendalam, menurut pemerhatian umum.
.
Jika anda suka kandungan seperti ini, ikuti Page Alif Mastor untuk lebih banyak ulasan dan analisis berinformasi setiap hari. Ada kisah atau isu yang ingin dikongsikan? Tinggalkan komen atau mesej di page. Kisah anda mungkin akan kami kongsikan seterusnya.
.
Bagaimana Reformasi Ini Akan Mengubah Segalanya
Di bawah cadangan pindaan perlembagaan baharu melalui RUU Perlembagaan (Pindaan) (No. 2) 2026, Peguam Negara akan kekal sebagai penasihat undang-undang kerajaan dan boleh duduk dalam Kabinet, menurut cadangan yang beliau huraikan. Tapi Pendakwa Raya akan menjadi sebuah institusi yang berasingan dan bebas sepenuhnya daripada pengaruh Perdana Menteri atau Kabinet, menurut cadangan tersebut.
Yang lebih menarik ialah mekanisme pelantikan Pendakwa Raya yang baharu, menurut beliau. Senarai calon daripada Perkhidmatan Kehakiman dan Perundangan, contohnya 10 nama, akan diserahkan kepada Jawatankuasa Pilihan Khas Parlimen untuk dibahaskan dan dinilai secara terbuka, menurut cadangan tersebut. Pandangan Parlimen dilaporkan tidak mengikat keputusan akhir, tapi ia dilaporkan memastikan rekod dan integriti setiap calon diteliti secara telus sebelum nama dibawa menghadap Yang di-Pertuan Agong untuk pertimbangan pelantikan, menurut huraian beliau.
Ini bukan sekadar perubahan prosedur. Ini perubahan struktur kuasa yang asas, menurut beliau. Dan ia dilaporkan mendapat sokongan kuat secara dwi-partisan, termasuk daripada ahli parlimen pembangkang yang turut menganggotai jawatankuasa pilihan khas berkenaan, menurut beliau. Terbaru, bacaan kedua RUU ini dilaporkan ditangguhkan sehingga selepas cadangan pindaan dipersembahkan untuk makluman Majlis Raja-Raja, sebuah langkah yang Azalina menyebut sebagai penghormatan kepada institusi raja berperlembagaan, menurut beliau.
.
Reformasi Yang Tidak Seksi Tapi Paling Penting
Ada satu corak yang kita selalu buat dalam politik Malaysia. Kita lebih suka berdebat tentang siapa yang patut menjadi Perdana Menteri berbanding berdebat tentang had kuasa Perdana Menteri itu sendiri. Kita lebih suka berbincang tentang siapa yang didakwa berbanding mempersoalkan siapa yang berkuasa memutuskan pendakwaan.
Reformasi institusi tidak menghasilkan video viral. Ia tidak menghasilkan momen dramatis di Parlimen yang berjuta orang kongsi di media sosial. Tapi ia adalah kerja yang menentukan sama ada Malaysia akan terus mempunyai sistem semak dan imbang yang berfungsi atau tidak dalam jangka masa panjang.
Azalina menegaskan bahawa Kerajaan Madani yakin akan melengkapkan penggalnya sehingga hujung 2027 dan sedang giat mengira sokongan untuk membawa semula kedua-dua pindaan ini ke Parlimen, menurut beliau. Sama ada ia akan berjaya atau tidak, itu soal matematik undian.
Tapi soal yang lebih penting untuk kita tanya sebagai rakyat adalah ini. Adakah kita cukup prihatin tentang struktur kuasa yang mengawal negara kita, atau kita hanya akan mula peduli apabila struktur itu sudah disalahgunakan?
.
Page: Alif Mastor
RUJUKAN
- BFM 89.9 - Temu Bual Datuk Seri Azalina Othman Said "No Prime Minister would limit their power to just 10 years but..."
- Parlimen Malaysia. Hansard Dewan Rakyat 2 Mac 2026 - RUU Perlembagaan (Pindaan) 2026
- Jabatan Peguam Negara (AGC). Peranan Peguam Negara & Pendakwa Raya Di Bawah Perlembagaan Persekutuan
- Jabatan Perdana Menteri - Bahagian Hal Ehwal Undang-Undang. Cadangan Pemisahan Peranan Peguam Negara & Pendakwa Raya
- Universiti Malaya (UM). Kajian Reformasi Institusi & Semak Imbang Kuasa
Penafian: Ringkasan ini berdasarkan temu bual Azalina di BFM 89.9. Status RUU dan angka undi adalah berdasarkan apa yang beliau kongsikan. Sila rujuk Hansard Parlimen dan portal rasmi AGC untuk maklumat muktamad.
