OLEH DR AZRIE AZEH
Setelah meneliti dan mengikuti perkembangan Pas dan Bersatu dapatlah dirumuskan secara lebih bersifat ilmiah dan analitikal berdasarkan sejarah politik Pas, corak kerjasama politiknya, serta kenyataan terkini mengenai penamatan kerjasama dengan Bersatu.
Keputusan Pas menamatkan kerjasama politik dengan Bersatu bukanlah suatu perkembangan yang berlaku secara mendadak, sebaliknya mencerminkan pola sejarah Pas yang sering mengkaji semula hubungan politik berdasarkan pertimbangan ideologi, kepentingan strategik dan konsep yang mereka istilahkan sebagai “maslahah” atau kepentingan umat Islam.
Itulah alasan Pas sering gunakan setiap kali retaknya hubungan Pas dengan parti yang pernah bekerjasama dengannya.
Secara analitikalnya retaknya hubungan Pas dan Bersatu disebabkan
1. Strategi Politik Pas
Antara Idealisme dan Pragmatisme. Secara tradisional, Pas merupakan parti yang berteraskan ideologi Islam.
Namun sejak era 1990-an, Pas menunjukkan kecenderungan untuk mengamalkan politik koalisi bagi memperluaskan pengaruhnya. Ini dapat dilihat melalui penglibatan dalam
a. Barisan Alternatif (1999)
b. Pakatan Rakyat (2008–2015)
c. Muafakat Nasional (2019)
d. Perikatan Nasional (2020–2026)
Walaupun Pas mempunyai matlamat ideologi yang jelas, parti ini sering mengadaptasi pendekatan pragmatik apabila berdepan realiti politik Malaysia yang berbilang kaum dan agama.
Kerjasama dengan parti-parti lain biasanya bertujuan untuk meningkatkan peluang kemenangan pilihan raya dan memperkukuh kedudukan politik Melayu-Islam.
2. Mengapa Kerjasama Pas Selalunya tidak bertahan lama? Terdapat beberapa faktor utama:
a) Perbezaan Matlamat Jangka Panjang
Pas melihat politik sebagai instrumen untuk memperkukuhkan agenda Islam dan penyatuan umat Melayu-Islam.
Sebaliknya, rakan-rakan politiknya sering mempunyai objektif yang lebih bersifat elektoral atau nasional.
Dalam kes Bersatu, walaupun kedua-duanya berkongsi asas sokongan Melayu, terdapat persaingan yang semakin ketara dalam merebut pengaruh politik Melayu.
b) Ketidakseimbangan Kuasa
Sejarah menunjukkan Pas cenderung menilai semula kerjasama apabila merasakan kedudukannya semakin kuat.
Selepas prestasi baik dalam beberapa pilihan raya negeri dan pengukuhan sokongan di Kelantan, Terengganu dan Kedah, Pas mungkin melihat dirinya tidak lagi terlalu bergantung kepada Bersatu.
c) Konflik Kepimpinan dan Pengaruh
Hubungan politik sering terganggu apabila timbul pertindihan kepimpinan atau percanggahan dalam menentukan hala tuju gabungan.
Kenyataan terbaru daripada pihak Bersatu yang mendakwa Pas mencampuri urusan dalaman parti menunjukkan wujud ketegangan yang sudah lama terbina.
d) Pendekatan “Issue-Based Alliance “
Pas secara tradisinya melihat kerjasama politik sebagai alat, bukan matlamat.
Oleh itu, apabila sesuatu kerjasama dianggap tidak lagi membawa manfaat strategik atau ideologi, Pas tidak teragak-agak untuk mengubah pendirian.
Seterusnya saya meneliti alasan Pas menamatkan kerjasama. Berdasarkan kenyataan rasmi, Pas menggunakan beberapa justifikasi utama:
a. Pertimbangan dasar dan hukum syarak. Oleh itu. Penilaian semula maslahah politik semasa dikaji.
b. Keperluan membentuk persefahaman politik baharu menjelang PRN dan PRU ke-16.
c. Agenda penyatuan ummah yang dikatakan memerlukan pendekatan berbeza.
Dari sudut analisis politik, alasan-alasan ini boleh ditafsirkan sebagai usaha Pas untuk:
a. memperluaskan ruang rundingan dengan aktor politik lain
b. Mengukuhkan identiti politik sendiri tanpa terlalu bergantung kepada Bersatu
c. Mengekalkan dominasi Pas dalam blok politik Melayu-Islam.
Setiap peristiwa retaknya hubungan Pas dengan parti-parti yang pernah bekerjasama dengannya bolehlah di rumuskan ;
1. Sifat Kepimpinan Pas. Kepimpinan Pas mempunyai beberapa ciri yang membezakan parti itu daripada kebanyakan parti lain.
a) Berteraskan Ulama
Pas mengekalkan struktur unik melalui Majlis Syura Ulamak yang mempunyai pengaruh besar dalam menentukan dasar parti. Ini menyebabkan keputusan politik sering dilihat melalui pertimbangan agama dan bukan semata-mata strategi pilihan raya.
b) Disiplin Organisasi Tinggi
Pas terkenal dengan budaya kepatuhan ahli terhadap keputusan kepimpinan. Apabila keputusan dibuat oleh Majlis Syura atau Jawatankuasa Kerja Pusat, tentangan dalaman biasanya minimum berbanding parti-parti lain.
c) Kepimpinan Jangka Panjang
Di bawah kepimpinan Abdul Hadi Awang, Pas menunjukkan kestabilan kepimpinan yang tinggi. Kelebihannya ialah konsistensi dasar, namun pengkritik berhujah bahawa ia boleh mengurangkan kepelbagaian pandangan dalam parti.
d) Pendekatan Berhati-hati dan Bertahap
Pas jarang membuat perubahan drastik secara terbuka. Kebanyakan keputusan besar biasanya didahului oleh proses syura, kajian dalaman dan rundingan yang panjang sebelum diumumkan.
Kesimpulan Secara ilmiahnya, penamatan kerjasama Pas-Bersatu boleh difahami sebagai sebahagian daripada strategi penyesuaian politik Pas yang sentiasa menilai semula pakatan berdasarkan keseimbangan antara ideologi, kepentingan organisasi dan peluang pilihan raya.
Sejarah menunjukkan Pas bukan parti yang menganggap pakatan politik sebagai hubungan kekal, tetapi sebagai instrumen strategik yang boleh diubah apabila keadaan politik berubah.
Dalam konteks semasa, keputusan ini berkemungkinan mencerminkan keyakinan Pas terhadap kekuatan organisasinya sendiri, di samping usaha untuk membina konfigurasi politik baharu menjelang PRU ke-16.
Namun, kejayaan strategi ini bergantung kepada sejauh mana Pas mampu mengekalkan sokongan pengundi Melayu-Islam tanpa kehilangan manfaat yang sebelum ini diperoleh melalui kerjasama dengan Bersatu.
Persoalannya adakah ini satu sifat atau tabiat yang baik dan merupakan asas pentadbiran dan politik Islam?
No comments:
Post a Comment
Note: Only a member of this blog may post a comment.