TEAM EDITORIAL
Di sebalik kembali munculnya naratif penyatuan ummah antara Pas dan Umno, persoalan pembahagian kerusi dijangka menjadi ukuran paling sukar untuk menentukan sama ada hubungan kedua-dua parti itu benar-benar mampu bergerak daripada sekadar wacana kepada kerjasama politik yang nyata.
Di Kelantan, antara formula yang kini menjadi bahan perbincangan ialah kemungkinan Umno diberikan ruang bertanding di empat daripada 14 kerusi Parlimen serta 10 kerusi Dewan Undangan Negeri (DUN) sekiranya kerjasama Pas-Umno direalisasikan pada pilihan raya akan datang.
Antara empat kerusi Parlimen yang disebut ialah Kota Bharu, Machang, Ketereh dan Jeli, kawasan yang mempunyai nilai politik tersendiri kepada Umno Kelantan.
Nama Fatmi Che Salleh dikaitkan dengan Kota Bharu, Ahmad Jazlan Yaakub dengan Machang, Alwi Che Ahmad dengan Ketereh, manakala Datuk Asyraf Wajdi Dusuki pula disebut-sebut untuk Jeli.
Namun, penting untuk dilihat bahawa semua itu setakat ini masih berada pada tahap spekulasi dan cakap-cakap politik, bukannya formula rasmi yang telah dipersetujui Pas dan Umno.
Masalah sebenar bukan duduk semeja, tetapi kerusi
Jika dilihat secara politik, kerjasama Pas-Umno di Kelantan bukan sesuatu yang mustahil untuk dibincangkan. Kedua-dua parti mempunyai sejarah hubungan politik yang panjang, selain berkongsi sebahagian segmen sokongan Melayu dan agenda politik berteraskan Islam serta kepentingan orang Melayu.
Tetapi sejarah politik juga menunjukkan bahawa kerjasama parti selalunya lebih mudah dibincangkan pada peringkat prinsip berbanding ketika masuk ke meja rundingan pembahagian kerusi.
Di sinilah cadangan empat Parlimen dan 10 DUN menjadi menarik.
Empat kerusi Parlimen mungkin kelihatan kecil berbanding keseluruhan kerusi yang dipertandingkan, tetapi bagi Umno, ia boleh menjadi ruang penting untuk menguji kemampuan parti itu membina semula pengaruh di Kelantan.
Sebaliknya, bagi Pas yang telah lama menjadi kuasa dominan negeri itu, setiap kerusi yang dilepaskan kepada Umno bermakna parti berkenaan perlu membuat pengorbanan politik di kawasan yang mungkin dianggap sebagai kubu sendiri.
Persoalan menjadi lebih rumit apabila mengambil kira pendirian Pas bahawa kerusi yang telah dimenangi perlu dipertahankan pada PRU16.
Jika prinsip itu diterjemahkan secara literal, ruang untuk pembahagian kerusi dengan Umno menjadi lebih sempit.
Persoalannya mudah: Jika kerusi yang dimenangi Pas perlu dipertahankan, dari mana 10 kerusi DUN dan empat kerusi Parlimen untuk Umno hendak diberikan?
Jawapannya bergantung kepada sejauh mana Pas bersedia menyusun semula strategi pilihan rayanya dan, yang lebih penting, sejauh mana kedua-dua pihak bersedia menerima hakikat bahawa kerjasama memerlukan pengorbanan.
Bagi Umno, penyertaan dalam kerjasama dengan Pas tidak banyak maknanya jika parti itu sekadar diberikan kawasan yang peluang kemenangannya terlalu tipis.
Parti itu memerlukan kerusi yang mempunyai asas sokongan, jaringan akar umbi, calon yang dikenali dan ruang munasabah untuk bersaing.
Sebab itu, empat nama dan empat kawasan yang disebut dalam spekulasi tersebut menarik untuk diperhatikan. Jika benar rundingan kerusi berlaku, pemilihan kawasan dan calon akhirnya akan memperlihatkan sejauh mana Pas mengiktiraf keupayaan Umno, manakala Umno pula perlu membuktikan bahawa ia mempunyai kekuatan sebenar untuk kembali menjadi pemain penting dalam politik Kelantan.
Dalam konteks itu, 10 kerusi DUN mungkin jauh lebih penting daripada angka empat Parlimen kerana kekuatan sesebuah parti di Kelantan pada akhirnya turut bergantung kepada sejauh mana ia mempunyai rangkaian wakil dan jentera di peringkat negeri.
Pas berdepan dilema mempertahankan dominasi
Dari sudut Pas pula, parti itu tidak mempunyai banyak sebab untuk menyerahkan kerusi yang dilihat berpotensi dimenangi.
Kelantan merupakan antara negeri paling kukuh bagi Pas. Sebarang keputusan untuk memberikan ruang yang besar kepada Umno boleh membawa risiko sekiranya berlaku perubahan sokongan atau perpecahan di peringkat akar umbi.
Namun, Pas juga perlu melihat gambaran yang lebih besar.
Jika matlamatnya ialah membentuk satu bentuk kerjasama politik Melayu-Islam yang lebih tersusun, pengorbanan beberapa kerusi mungkin menjadi harga yang perlu dibayar.
Persoalannya ialah berapa banyak pengorbanan yang sanggup dibuat dan kerusi mana yang benar-benar dianggap sesuai untuk dikompromikan.
Empat Parlimen, 10 DUN: angka atau ujian keikhlasan?
Pada akhirnya, isu ini bukan sekadar mengenai empat kerusi Parlimen atau 10 kerusi DUN.
Ia adalah mengenai kepercayaan.
Pas perlu percaya bahawa Umno boleh menjadi rakan strategik dan bukan sekadar mengambil kesempatan daripada kekuatan Pas. Umno pula perlu percaya bahawa kerjasama itu bukan sekadar digunakan untuk mengukuhkan kedudukan Pas tanpa memberikan ruang politik yang mencukupi kepada mereka.
Jika kedua-duanya mampu mencari formula yang mengambil kira kekuatan setiap parti, sejarah pilihan raya, calon dan realiti akar umbi, pembahagian kerusi boleh menjadi asas kepada kerjasama yang lebih serius.
Tetapi jika masing-masing masih melihat kerusi sebagai wilayah mutlak yang tidak boleh dikompromi, rundingan itu mungkin tersekat sebelum sempat bermula.
Justeru, ujian sebenar penyatuan Pas-Umno di Kelantan bukanlah siapa yang paling lantang bercakap mengenai perpaduan ummah. Ujian sebenarnya ialah siapa yang sanggup melepaskan kerusi sendiri demi memastikan kerjasama itu hidup.
Empat Parlimen dan 10 DUN yang sedang diperkatakan mungkin belum menjadi formula rasmi. Tetapi jika angka itu benar-benar sampai ke meja rundingan, di situlah akan kelihatan sama ada Pas dan Umno benar-benar mahu berdamai, atau sekadar mahu dilihat sedang berdamai.
